Alle berichten van Lieke Kleinsmann

Laten we onze verschillen vieren

Nederland als slavendrijver, als volhardende racist, als arrogante onderdrukker. Simon Bruinders schreef de roman ‘Dit is mijn land’, over het leven van zijn vader. Een bruine man in Zuid-Afrika in tijden van oorlog, openlijk racisme en verzet. Deze werkelijkheden liggen in ons nationale verleden, maar niet in een ver verleden: menige grote strijd om onafhankelijkheid werd in de Nederlandse koloniën nog geen vijftig jaar geleden uitgevochten. De erfenis is dan ook nog zeer aanwezig in de voormalige koloniën van Nederland en in Nederland zelf. (meer…)

Ik ga hier letterlijk kapot

Van Dale heeft kort geleden de definitie van het woord ‘letterlijk’ aangepast aan de praktijk. De oorspronkelijke definitie is: ‘precies zoals het er staat: iets letterlijk opvatten; iets letterlijk vertalen’. De toegevoegde definitie is: ‘geheel en al; volstrekt: letterlijk niets‘. Zo is het tegenovergestelde van ‘figuurlijk’ tevens een aanduiding van figuurlijk geworden.  (meer…)

De handige ondergeschikte

Een kanttekening is de nuance van een stellingname. Het is een zelfreflectie van een schrijver die wil aangeven dat hij of zij ook wel begrijpt dat de stellingname met een andere benadering anders had kunnen zijn, maar dat dat nu niet is waar hij of zij vanuit is gegaan. Het geven van kanttekeningen heeft zich geworteld in onze manier van presenteren: een duidelijke boodschap geven en daarna, om niet onbelezen en naïef over te komen: kanttekeningen.  (meer…)

Ze gaat met het koekoeksjong naar koekoeksklokkenland!

Het boek ‘Mystiek Lichaam’ van Frans Kellendonk is uitgebreid geanalyseerd en uitvoerig in een context geplaatst. Er worden nog steeds colleges en scripties aan gewijd. ‘Het laatste testament van Frans Kellendonk‘ van Arie Storm is de meest recente frisse ode aan dit meesterwerk. Misschien is ‘Mystiek Lichaam’ wel een boek dat de constante verandering van tijdgeest kan overleven. (meer…)

Ik noem het ongelooflijk schitterend!

Twee jaar geleden luisterde ik een half jaar lang wekelijks naar literair criticus, romanschrijver en universitair docent Arie Storm, mijn leraar Literaire Kritiek aan de Vrije Universiteit. Ik vraag me af waarom ik zijn nieuwste boek ‘Het laatste testament van Frans Kellendonk’ wilde recenseren. De conventionele hiërarchie laat eigenlijk niet toe dat ik (amateur, pas afgestudeerde) zijn boek (dat van een professioneel schrijver en recensent, docent) beoordeel. Of geldt deze hiërarchie niet meer in een wereld waarin iedereen de mogelijkheid heeft zijn mening publiekelijk en internationaal te verkondingen met internet en waarin tv-zenders worden ingedeeld op basis van het aantal kijkcijfers? (meer…)

The one and only: Salman Rushdie!

Geen incidenten tijdens bijeenkomst Salman Rushdie in Den Haag” kopte de NOS over de avond waarop gesproken werd over Rushdies nieuwe boek Twee jaar acht maanden en achtentwintig nachten. Dat wij vanwege dit boek bijeengekomen waren, werd niet genoemd in het nieuwsartikel. Een bijzaak blijkbaar, die superhelden, paralelle universums, levensperspectieven, filosofische kwesties en een wereldoorlog inbedt in onze hedendaagse maatschappij en literaire canon. (meer…)

De mens is een vogel!

“Genezing, hereniging, ieder had zijn eigen reden om zich te verheugen op Europa, alleen voor iemand van achttien, zoals Alberto, vielen op zo’n eerste grote reis avontuur en leven even samen, gewoon omdat een jong mens zoveel hoop koestert en oversteekt naar zijn volwassenheid.” Dwepende romantiek wordt door Arthur Japin over het leven van Alberto Santos-Dumont heen gestort. Voor mij iets te grotesk maar onder alle penache – om een Japinwoord te gebruiken – een ruwe emotie: een snak naar acceptatie en waardering voor excentrieke dromers als hijzelf. Verzet. (meer…)

De Nederlandse taal is niet zwart

Maan en Zon is het fictieve dagboek van broeder Daniël – “één van de eerste zwarte broeders uit Curaçao zelf” – over het lot van een Curaçaose man. Het verhaal is geschreven met de verwondering en beschouwende afstand van een Nederlandse schrijver. Broeder Daniël (maar eigenlijk de schrijver Stefan Brijs) wil ons vertellen wat er met Max Tromp is gebeurd, als model voor één van de vele doodgeschoten Antilliaanse mannen op Nederlandse bodem, en begrijpen waarom. Dit resulteert in een weinig opbeurende schets van ‘onze Antillen’, vanuit de ogen van een lokale geestelijke die boven zijn eigen eiland lijkt te staan. (meer…)

Waar is de leidinggevende?

Pollux en Fay zijn de hoofdpersonen van de roman die de ik-persoon aan het schrijven is in Wij waren Trojanen van Bouke Billiet. Pollux en Fay zijn voorbestemd door de ik-persoon om aan het eind van het boek met elkaar te trouwen maar het verhaal neemt een heel andere wending. Welke weet ik niet precies. (meer…)

De durf van de selfiemaker

De Joodse schrijver Howard Jacobson, te gast in de show van Adriaan van Dis, stelde dat het maken van selfies pure egotripperij is. Schrijven van literatuur is volgens hem een tegenovergestelde bezigheid: een zoektocht in twijfel vanuit jezelf naar anderen en de buitenwereld. Ik vraag me af of de selfie hier ook geen sporen van bevat. En moet het ego van de schrijver ook niet een beetje opgepompt zijn om zichzelf en de eigen boeken serieus te nemen? Laat staan het ego van een recensent? (meer…)

Onsterfelijk

Laatst was de filmvertaling van het boek Boven is het stil van Gerbrand Bakker op televisie. Ik heb niet gekeken. Ik was het boek toevallig aan het lezen en was bang voor aantasting van mijn leeservaring. Niet door spoilers of iets dergelijks, maar door de afstand die er tussen mij en de hoofdpersoon Helmer zou ontstaan: een film moet je kijken als jezelf, dit boek lees je vanuit Helmer. (meer…)

Licht boven licht

Kader Abdolah vertelt in Het huis van de moskee over de rijke cultuur in de Perzische verteltraditie. Een verhaal over Iran, zijn land van herkomst, in de woelige tijd van de revolutie. Het land waar hij vandaan is gevlucht en waar hij vele mensen moest achterlaten, waarvan enkelen alleen nog maar in zijn boeken bestaan. “Aga Djan ging bij haar langs en sprak haar aan: ‘Zinat, ik leg me neer bij Gods wil. Jij moet hetzelfde doen.’” 

(meer…)

Normaal leven

Peter Middendorp heeft het gebied van zijn jeugd onder de loep genomen: Drenthe. Hij beschrijft de Roze Lul van Emmen, zijn vaders Blokker met neonverlichting, de Bikbar, het meisje van Verkade en Hotel Boerland waar mensen ’s avonds hun borreltjes drinken. Hiermee vertelt hij het verhaal van zijn vaders dromen, de wanhoop van zijn toenmalige overburen, de algehele kneuterigheid van de Drentenaren en zijn eigen cynisme en verachting. (meer…)

Parels op een hoop

“Elke avond, als de zon onderging, klom de klipdas op een klein heuveltje en riep: ‘Niet ondergaan! Niet doen! Wil je dat wel eens laten! Ik waarschuw je!’” Toon Tellegen heeft de verhalen waarin hij de boosheid onder de bosdieren analyseert, gebundeld in zijn boek Is er dan niemand boos? Er lopen veel dieren rond in zijn bos die niet weten hoe ze boos moeten zijn maar dat wel graag een keer willen zijn. Hij laat ze de emotie aftasten en ontdekken. Daarmee ontdekt de (jonge) lezer (en Tellegen) zelf ook wat boosheid nou precies inhoudt.

(meer…)

De mens is nietig

“Steffen bestraft haar. Uit onszelf in onze diepe blindheid verstonden wij niets. Ik probeer u vol te zingen maar u moet eerste leeggebeden zijn”. Knielen op een bed violen van Jan Siebelink is een roman over Hans die nooit weet te ontsnappen aan het juk van God. (meer…)

Wees op je hoede

Ian McEwan beschrijft in Zaterdag één dag uit het leven van neurochirurg Henry Perowne in de tijd dat de oorlog in Irak eraan zat te komen en het terrorisme een deel werd van ons bestaan. Het is een roman waarin deze gebeurtenissen van wereldniveau in de schaal van een huishouden worden beschreven en waarin de terroristen worden belichaamd door Baxter; een slechte man. Natuurlijk niet in essentie slecht maar een door de barre omstandigheden en het ongeluk in zijn leven, slecht gewórden man. Het moet natuurlijk wel verantwoord zijn wat Ian ons vertelt over de terroristen. Alles heeft een andere kant.
(meer…)

Ellende daar

Dit zijn de namen van Tommy Wieringa is een gelaagd boek. Er zitten belangrijke en interessante thema’s onder de oppervlakte. Identiteit, grenzen, moraal, levenszin, geloof, maar toch. In een koekje kunnen alle voedingsstoffen zitten die je nodig hebt, maar als je na een hapje genoeg hebt gehad kan dat je niet zoveel meer schelen. (meer…)

Ga naar buiten

“Had hij niet een afspraak? Zoiets staat hem vaag voor de geest. Maar met wie en waar?” Zomer straalt je tegemoet. Tijd om je te verwonderen over de schoonheid om je heen.  Alles staat in bloei. Los. Licht. Vrij.  Het leven is vurrukkulluk.

(meer…)

Romeins toneelstuk

De Afvallige heeft iets weg van een lange tv-film over de Romeinse tijd die een saaie regendag vermakelijk vult waarbij je ondertussen kan breien en ook nog automatisch je algemene kennis aanvult over vergane tijden. Je merkt dat de schrijver zich kostelijk heeft vermaakt tijdens het schrijven met geestigheden zoals “En die zuil daar? Je ziet toch wel wat die voorstelt? Ze hadden deze discussie vaker gevoerd. ‘Een lul’ zei Catualda. ‘Een grote stijve lul, klaar om te neuken. Iets anders kan het niet zijn.’ Eleutherius lachte. ‘Welk volk aanbidt nu een lul?” en het heerlijk vindt dat hij zijn fantasie in de vrije loop kan laten gaan met de erotische scènes tussen Swintharik en Alêtis. Wanneer Swintharik naar de borsten van Alêtis loert als ze uit het water rijst met haar stijve tepels priemend door haar dunne witte stof, is dat eigenlijk de schrijver Jan van Aken zelf.

(meer…)

Hij bestaat niet hoor

Jonas Karlsson is een gerenommeerd toneelschrijver en nu ook een debuterend romanschrijver. Met De Kamer probeert hij zich de kunst van het literair schrijven eigen te maken. Is dit gelukt? Half, zou ik zeggen. Het verhaal is er, helder, maar de wereld achter de zichtbare oppervlakte, die gerenommeerde romanschrijvers ons laten ervaren, ontbreekt: de diepte van twijfel aan de waarheid. De personages zijn nog van papier en mijn werkelijkheid nog precies hetzelfde als vóór het lezen van dit boek. (meer…)

Gerard is mijn man

Gerard Reve heeft zichzelf onsterfelijk gemaakt: er bestaat een website waar actueel nieuws over Gerard wordt bijgehouden ook al is hij al acht jaar dood.  Hij schreef over homoseks, overspel, trio’s, sadisme en over God. Dit jaar ben ik voor het eerst met zijn woorden in aanraking gekomen. Eindelijk, mag je wel zeggen, want iedereen hoort hem gewoon te lezen om morele grenzen te kunnen rechtvaardigen. Hij helpt je ze bewust te trekken omdat hij erop aan het dansen is. (meer…)

Een tulp in haar hol duwen

Deze recensie gaat over ‘de nieuwe Herman Brusselmans’: De Qualastofont. Het kan hem ‘geen reet schelen wat om het even wie ervan vindt’. Hij vindt het goed en ‘dat is wat telt’ zegt hij in een interview in Humo. Ik schrijf deze recensie dan ook niet voor Brusselmans maar voor de lezers, die volgens mij altijd de doelgroep vormen van kritieken. (meer…)

Viva el Mexico!

Heli heeft in Cannes de prijs voor beste regie binnengesleept, toch is er in Nederland geen bioscoop die bereid is deze film te vertonen. Maar op het IFFR trok de film volle zalen. Iedereen was nieuwsgierig naar het gewelddadige drugsverhaal van Mexico. Sensatie. En dat is wat ze kregen: er ging een schok door de zaal toen de drugsbende het poedeltje van Heli’s zusje de nek omdraaide. (meer…)

45 is geen vijftig

Alle literatuurwetten zitten erin: metaforen, motieven, persoonlijke ontwikkeling van de hoofdpersoon en een onomwonden beschrijving van seks. Toch heeft David Pefko met zijn nieuwe roman 45 (het middelste boek van een drieluik) het niveau niet veel hoger weten te tillen dan  E.L. James met Vijftig tinten grijs.

(meer…)

Soap&Skin was heerlijk heftig

Sitting, staring, watching all you leave behind this there is nothing which has so much more to give. I lost, I lost you. Ze was heerlijk heftig, een bleekjes mager uitziend meisje met een gekwelde ziel. Ze keerde zichzelf binnenstebuiten voor ons met haar stem vanuit haar diepste gronden. Soap&Skin was puur.

Vakantieboek #1: Het zijn net mensen

Met het lezen van een boek blijft niet alleen de tekst je bij, maar ook waar je het hebt gelezen en hoe je je toen voelde. Het is een aanvulling op de alledaagse herinnering aan een bepaalde dag of periode. Hetzelfde boek hoeft voor jou niet hetzelfde boek te zijn wanneer je het nogmaals leest. Alles telt mee. Dus zo wil ik je ook vertellen over de locatie, de omstandigheden en alles om me heen, om mijn idee van het boek over te laten komen zodat het juist beoordeeld wordt. De vakantie is natuurlijk de ultieme omstandigheid om te lezen en de tijd te nemen voor andere werelden en andere levens.  (meer…)

De keizers van de zigeunermuziek

Dat Janove Ottesen, de zanger van Kaizers Orchestra, in het Noors zingt is geen belemmering voor het feestje in het Utrechtse Tivoli. Meezingen doet iedereen uit volle borst en iedereen begrijpt wat ze bedoelen. Daarnaast zijn er ook nog veel mensen bij het concert die het echt verstaan omdat ze uit Noorwegen komen. Ik wist niet eens dat er zoveel Noren in Nederland rondliepen.

(meer…)

Een vol Tivoli de Helling

Deze Londonse boys gaan voor folk met een rauw randje. De zanger Peter Liddle vertelde dat ze vorig jaar ook in Tivoli de Helling hadden opgetreden. Toen voor vijftig mensen, nu was de zaal uitverkocht. Het was de vijfde dag van hun Europatour, ze zullen onder andere nog in Berlijn, Brussel en Parijs spelen. Ze zijn op de goede weg, hopelijk voor hen staan ze volgend jaar in een uitverkocht Tivoli Oudegracht.

(meer…)

Wie ontrafelt het mysterie achter het succes van Millennium?

Het is een grootse hit, iedereen is in de ban van The Girl with the Dragon Tattoo. Misschien waren daarom mijn verwachtingen ook een beetje hoog. Het 560-pagina’s tellende boek was zo uit. Het leest als een trein, het is zeker gruwelijk en spannend, maar het is niet bepaald een literair hoogstandje. Alleen al om het feit dat er om de drie pagina’s koffie wordt gezet.

(meer…)

Rossini in een lelijke Rotterdamse kerk

“Good God—behold completed this poor little Mass—is it indeed sacred music that I have just written, or merely some damned music? You know well, I was born for comic opera. Little science, a little heart, that is all. So may you be blessed, and grant me Paradise!” Dit zei Rossini over zijn petite messe solennelle; het was niets waard. Hier dachten veel mensen anders over, het werd een populaire mis voor de kleine bezetting. Zelfs zo populair dat het is herschreven voor een grote bezetting. Ondanks dat deze mis “mislukt” is volgens Rosinni, heeft het USKO, Utrechts studenten koor en orkest, deze mis uitgekozen om ten gehore te brengen.

(meer…)

Kattengejank in het Paard van Troje

We moesten even op ze wachten, maar ze waren het waard. Vanaf het begin tot het eind waren ze powerful, vrolijk, uitbundig en aandachtgeil. Een accordeon, mondharmonica, gitaar,banjo, piano, drumstel met vuilnisbakken, driehoekige basgitaar en klokkenspel vulden het podium. Maar die instrumenten waren enkel ondersteuning: de ruimte werd gevuld met vier uitgesproken verschillende, maar allemaal zo krachtige, stemmen. Ze zongen hard en zacht, samen en alleen, het was allemaal prachtig. Het waren super women, alle instrumenten bespeelden ze, alles konden ze zingen en ze wonden het publiek één voor één om hun vinger. (meer…)

Tot ziens, Justine Keller

“Ik ben niet meer heel erg sterk misschien maar ik maak je aan het lachen dus daar moet het dan maar mee” zong Erik ons lachend toe. Hij leek gelukkig, een keer iets anders dan al die verdrietige singer-songwriters die liedjes schrijven over hun gebroken hart. Het publiek was jong en stil. Iedereen wilde luisteren. Tivoli was gevuld met dromen, geleid door de klanken van Eriks woorden.

(meer…)

Nijntje in de mode

Nijntje is voor kinderen, jongeren en volwassenen en: extreem populair. Het konijntje heeft vele harten veroverd, in het bijzonder Japanse harten. Nijntje T-shirts, Nijntje mokken, Nijntje standbeelden, Nijntje tv-shows, Nijntje-lovers. Een tentoonstelling over Nijntje kan moeilijk falen. (meer…)

Black Butterflies

De beste film van 2011 als we de Gouden Kalveren moeten geloven. “Een perfecte mix van nationale en internationale expertise, vakmanschap en talenten” noemde de jury het.  De filmrecensies die ik op internet kon vinden hadden het over een verfilming van het leven van Ingrid Jonker, een vrouw die de regisseur en scenarist zelf ook niet konden doorgronden. Een vrouw die eerder wordt neergezet als een aandachtszieke alcoholist dan een kwijnende dichteres. En er werd het kritiek gegeven waarom de film niet in het Afrikaans was aangezien Ingrid Jonker haar gedichten ook gewoon in het Afrikaans schreef. Toen vroeg ik mij toch even af waarom Black Butterflies het Gouden Kalf heeft gewonnen.

(meer…)

Drive like Maria @ Tivoli

Ze zijn stoer! Dat kon je bij binnenkomst al zien: veel mannen, weinig vrouwen komen op Drive like Maria af. De band stond nog even te kletsen met bezoekers terwijl in de zaal hun vrienden uit Italie de band Waines al lekker aan het rocken waren. De sfeer zat er al goed in toen de band begon aan hun optreden. (meer…)

Ik heb Ghana gevoeld

Ik ben net een week terug uit Ghana. Ik heb Ghana gezien, geroken en gevoeld. Ik zou heel graag precies kunnen vertellen wat ik heb gezien en hoe het is, maar dat kan niet. Ghana is ingewikkelder en veelzijdiger zijn dan ik jullie kan vertellen. Ik heb in mijn vorige column de vraag gesteld in hoeverre Afrika nog Afrika is, en hoever de westerse cultuur daar al inzit. Die vraag probeer ik nu te beantwoorden.

(meer…)