auto-bombast-sober-ongekunsteld

Bombast of soberheid?

Over stijl gesproken. Dat blijft een moeilijk te vatten begrip. Het gaat over datgene dat de ene van de andere schrijver onderscheidt. Een persoonlijke stem. Stijl gaat denk ik over woorden, gekozen constructies, lange zinnen, korte, en de afwisseling tussen die twee. Het gaat over veel vergelijkingen of juist niet, over een uitbundig gebruik van bijvoeglijke naamwoorden en bijwoorden of juist heel beperkt. En vast over nog veel meer.

Ik ben gevoelig voor stijl. Als de stijl me pakt ben ik eigenlijk al heel erg tevreden. Omgekeerd vind ik het lezen van een boek met een sterke plot in een mij niet aansprekende stijl een ramp. Na een keer mijn neus te hebben gestoten aan een spannend boekje van René Appel durf ik me – waarschijnlijk ten onrechte – eigenlijk niet meer te wagen aan het fenomeen thriller. Natuurlijk is een goede plot gecombineerd met een prettige stijl ideaal.
De afgelopen weken kwam ik twee stijlen tegen die naar mijn idee de verschillende flanken van het stijlspectrum aardig vertegenwoordigen. Eerst las ik het boekenweekgeschenk van dit jaar: De zomer hou je ook niet tegen van Dimitri Verhulst. De afgelopen week heb ik dan eindelijk eens kennis gemaakt met korte verhalen van F.B. Hotz. De bundel Dood weermiddel en andere verhalen had al jaren klaargestaan en nu kwam het er dan van.

Verhulst

‘Pierre hield van ellenlange, in zekere zin altijd weer contemplatieve autoritten op z’n eentje, en dus gaf het niet dat zijn passagier tijdens deze, volgens de gps, tien uur durende tocht naar de Provence een zwijgzame, vegetatieve imbeciel was’. Daar heb je het. Een redelijk lange openingszin van het boekenweekgeschenk met bijzinachtige elementen en bijvoeglijke naamwoorden. Pierre heeft de zoon van zijn ondertussen overleden vriendin uit een tehuis meegenomen naar de Provence en ondertussen vertelt hij aan deze hulpeloze jongen het verhaal van de stormachtige relatie die hij met haar heeft gehad. Verhulst wisselt dit soort zinnen af met juist heel korte. En vaak zegt hij de dingen anders dan anders: ‘Een eunuch was hij nooit geweest, maar hij kon zich trots op de borst kloppen dat hij al zijn amoureuze rooftochten uit het verleden had gehouden buiten de makkelijke wouden van de dancings, alwaar het wildbestand gewoon rechtstreeks vanuit de kwekerij werd aangesleept.’ Een beetje overdrijven, hij houdt ervan en maakt zijn verhaal er kleurrijker mee.

Hotz

‘Het was najaar ’59 of ’60’. Zo kan het ook. Dit was de eerste zin van ‘Vrouwen winnen’ van Hotz. Het is een kluchtig verhaal over een bandje dat op stap is om een schoolfeest op te luisteren. De tweede zin gaat zo: ‘ Armand zat achter het stuur en de andere zeven sliepen’. Na zulke zinnen krijg ik zin om Nescio erbij te pakken. Na even bladeren heb ik de ingehouden dramatiek van het slot van De Uitvreter te pakken: ‘Op een zondagmorgen om half vijf toen de zon prachtig opkwam, is hij van de Waalbrug gestapt’. Nu moet ik oppassen om niet enorm uit te pakken over Nescio, ik wilde een verband dat misschien al door iedere Hotzkenner was gelegd even noemen en Nescio eren als de grootvader van deze sobere to the point stijl. Weinig toeters en bellen, de zinnen zijn meestal korter en je leest vaak met een glimlach op je gezicht. Nou ja, ik dan.

Wat is my style?

Nee, ik kan niet kiezen. Ik vond het boekenweekgeschenk van Verhulst best geslaagd, juist door zijn taalgebruik, en vind de paar verhalen van Hotz die ik heb gelezen geinig en dat komt dan weer door de taal. Wat ik merk is dat ik door Verhulst met zijn flamboyante aanpak op een heel andere manier wordt aangesproken, ik geniet op een andere manier van de taal dan bij zo’n verhaal van Hotz. Zo gebeurt er in mijn brein iets anders, wanneer ik de vijfde symfonie van Mahler hoor dan bij het beluisteren van ‘Spiegel im Spiegel’ van Pärt.

Over slechte smaak valt niet te twisten‘, zei één van de muzikanten toen dat schoolfeestje van Hotz wat uit de hand was gelopen.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.