amerikaans-hand-sesink-ongekunsteld

De Amerikaanse hand

Een groep rednecks greep hem en duwde zijn linkerarm op het spoor. Vanuit de verte naderde een trein. Machteloos staarde hij ernaar tot op het moment dat de wielen zijn hand afhakten. Daarna sprongen de rednecks op, gingen ze ervandoor met zijn hand en zwaaiden hem ermee uit. Dat was de laatste keer dat hij hem had gezien. Zevenentwintig jaar later komen twee jonge dieven met het nieuws dat ze zijn hand gevonden hebben.

niggers zijn geen nikkers

De voorstelling Onthand van Theatergroep Azijn is origineel door Martin McDonagh geschreven en vertaald vanuit het Engels. Dat is duidelijk merkbaar als je goed naar de tekst luistert. “Weet je hoeveel mensen het grappig vinden om hem te verneuken?” moet een vertaling zijn van “Do you know how may people find it funny to fuck with him?” Het stuk zit vol anglicismes en helaas leiden die af van de inhoud.

Ook speelt het verhaal zich af in Amerika, waar je rednecks hebt en het bijbehorende racisme. De personages nemen regelmatig het woord ‘nikker’ in de mond en dit zorgt voor conflicten. Maar het Nederlandse woord ‘nikker’ is niet helemaal vergelijkbaar met ‘nigger’, waar het een vertaling van is. Het is een stuk minder actueel en relevant. Dit maakt het verhaal wat onnatuurlijk.

Was het niet beter geweest het script een beetje te herschrijven voor een Nederlands verhaal? Dat was een mooie kans geweest om het juist te hebben over het racisme dat nu speelt in Nederland, door in plaats van ‘nikkers’ het woord ‘kutmarokkanen’ te gebruiken bijvoorbeeld.

De vrije receptionist

Het typische Amerikaanse komt niet alleen door de taal of doordat het verhaal zich overzees afspeelt. Als ik me voorstel dat de personages van het stuk de personages zijn van een Amerikaanse misdaadfilm, begrijp ik ze pas. Daarin zouden ze veel beter uit de verf komen. Dit komt niet door slecht acteerwerk, maar door het overnemen van een verhaalstijl die niet authentiek voelt.

Overigens is er ook een uitzondering op de regel: Laurens van Lottum. Hij speelt de receptionist en maakt zijn rol zich juist eigen en komt over als een eigenaardige Hollandse jongen in plaats van een Amerikaans stereotype. Terwijl de rest van de elementen van het verhaal elkaars Amerikaansheid steeds weer versterken, lijkt hij er onbezorgd en onafhankelijk tussendoor te zweven. De receptionist is dan ook maar toevallig in het conflict van de handloze en de dieven terecht gekomen en is niet bang zijn leven te verliezen. Hij heeft alle mogelijkheid te roepen wat er in hem (en het publiek, dat toevallig natuurlijk met precies dezelfde vragen zit als hij) opkomt.

Zo voorziet de receptionist het publiek van wat feiten die hij op internet heeft gevonden: de meeste afgehakte handen zijn afgehakt door de eigenaar ervan en 83 procent van de afgehakte handen zijn linkerhanden. Hij beschuldigt het hoofdpersonage van het afhakken van zijn eigen hand. Even later vindt die zijn hand terug in zijn eigen koffer. ‘Hate’ staat erop getattoeëerd, waaraan hij hem kan herkennen. Hij sluit perfect aan bij de rechterhand met ‘love’ erop.

Haat afhakken

We worden aan het denken gezet. Het verhaal van de trein klonk al wat vreemd. Als een trein over je arm rijdt, blijft er dan wel iets meer over van die hand dan smurrie? En de rednecks? Het extreem racistische hoofdpersonage lijkt eerder één van hen te zijn dan hun slachtoffer. Heeft hij een soort dubbele persoonlijkheid, zoals het hoofdpersonage van de film Fight Club? Zijn ene helft hakte zijn hand af, misschien wel om zich symbolisch los te maken van zijn ‘hate’. Zijn andere helft maakte hier een verhaal over rednecks van en ging op zoek naar zijn hand, om hem uiteindelijk in zijn eigen koffer terug te vinden.

Misschien probeerde de man zijn haat kwijt te raken, maar zwaaide zijn hatelijke helft hem toen uit met zijn bloedeigen hand. In het stuk zien we echter niets van een niet-haatdragende helft. Wat we wel zien is dat de dieven die zijn hand komen terugbrengen hem op proberen te lichten met een Aboriginalhand. De enige reden dat hij hen vervolgens niet doodt, is dat zijn moeder opbelt en hem beveelt dat wel te doen.

Wat ik in elk geval moet concluderen is dat de man nog steeds een stukje van zichzelf kwijt is en het beste eens in therapie kan gaan.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.