De-mens-is-nietig-ongekunsteld

De mens is nietig

“Steffen bestraft haar. Uit onszelf in onze diepe blindheid verstonden wij niets. Ik probeer u vol te zingen maar u moet eerste leeggebeden zijn”. Knielen op een bed violen van Jan Siebelink is een roman over Hans die nooit weet te ontsnappen aan het juk van God.

Hans kiest voor de vrijheid. Hij trouwt met het meisje waarvan hij houdt en worstelt zich via de tuinbouw uit de dwanggreep van het gereformeerde armoedige dorp, waarin zijn zwaar gelovige vader hem sloeg en zijn konijn vermoordde. In de grote stad waar hij het vak van de tuinbouw leert, werpt er een ietwat papperige zonderling zich op als zijn vriend en vertrouweling. Josef laat Hans niet meer alleen en verkondigt hem het echte geloof. Hans voelt zich in het nauw gedreven. In een woede-uitbarsting slaat hij Josef zo hard als zijn vader hem heeft geslagen: tot bijna dood.

“Maar pappa, stotterde hij, hikte, hikte, kwam adem tekort, voelde zijn tenen verkrampen. Van mijn konijn had je af moeten blijven. Hij zag zijn vader, probeerde door de ogen van zijn vader heen naar een plek in hemzelf te kijken, zag de emmer voer, het verse gras in zijn hand dat glansde, zag toen niets meer, de schuur kantelde.” Josef ontvangt alles kalm en vergeeft Hans hetzelfde moment.

De mens is afhankelijk

Hans begint een leventje met Margje en een tuinbouwbedrijf. Los van enig iemand, helemaal vrij. De mensen moeten bloemen kopen. De grootste afnemers kopen op krediet, maar het bedrijfje loopt. Het niet precies wat ze hadden verwacht of gehoopt, maar ze redden het. Desondanks blijft ondergeschiktheid om hen heen hangen door hun afhankelijkheid van de afnemers en het weer. Er worden kassen gebouwd, constructies verzonnen om zeker te zijn van inkomsten: alles om hun eigen vrijheid te waarborgen. Maar toch.

De mens is onwetend

Op een dag ontvangt Margje een man met een koffertje voor Hans. Het is Josef die Hans die dag misloopt. De volgende dag is Josef er weer. Hij staat op hun erf. Hans zorgt ervoor dat Margje Josef niet ziet. Josef wordt eerst verachtend toegesproken door Hans en afgewimpeld. Maar hij houdt vol. Ondanks zijn afkeer jegens het uiterlijk en de manier van doen van Josef voelt Hans zich ergens  gewaardeerd door hem en vertrouwd. Langzaam maar zeker weet Josef Hans te overtuigen van het échte geloof. Hans verzwijgt het voor zijn vrouw en houdt haar op afstand omdat ze niets van Josef en de andere aanhangers van de beweging moet weten. Hans past zijn leven aan aan de regels van de Heer. Hij laat vreemde, onprettige mannen binnen in hun huisje, in hun vrijheid. Hij laat ze toe hun gezinsleven te vormen.

De mens is zwak

Hans maakt hier alles mee stuk. Of maakt het geloof alles stuk? Hans legt zijn lot in de handen van God en geeft zo toe aan de nietigheid van zijn bestaan. Hij geeft zich over aan de grillen in de Heere en Margje kan het niet tegenhouden en niet bijhouden maar geeft nooit op. Is de mens machteloos? Margje blijft Hans naar zich toetrekken en wegtrekken bij de mannen met gleufhoeden die het woord Gods verkondigen en zich Hans toe-eigenen; als de tumor die nooit meer weg gaat en op een gegeven moment tot zijn sterfte zal leiden. Nadat Hans en Margje een deel van hun erf hebben moeten verkopen aan hun rijke buurman die hen het geld kon bieden waarmee ze hun schulden konden afbetalen, wordt Hans ziek. Ze worden afhankelijk van elke hulp: de mens is zwak.

Alles wordt Hans afgepakt, het konijn in zijn jeugd, de liefde met Margje, zijn rust, zijn kassen, zijn dochter en uiteindelijk zijn hele leven. Of heeft hij schuld?

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.