Vogeltje-in-web-ongekunsteld

Een klein kamertje in je achterhoofd

Toen de Nigeriaanse Chimamanda Adichie een jaar of zeven was, begon ze met het schrijven van verhalen. Haar personages waren blank, hadden blauwe ogen, dronken ginger beer en praatten regelmatig over het weer. Gek genoeg wist Adichie helemaal niet wat ginger beer was, en in Nigeria werd er nooit gepraat over het weer. De zon scheen altijd en ze at liever mango’s. Maar ze dacht dat personages zo hoorden te zijn en dat ieder verhaal over buitenlandse karakters moest gaan, want in alle kinderboeken die ze had gelezen, speelden blanke mensen de hoofdrol.

The danger of a single story

In een video zag ik Adichie spreken over “the danger of a single story”. Vanuit eigen ervaringen vertelt ze over misvattingen tussen werelddelen, landen, culturen en mensen. Het is belangrijk om niet te geloven in het eenzijdige perspectief. Dit is lastig. Vooral als het over moeilijke onderwerpen gaat waar we eigenlijk te weinig van weten om iets te kunnen stellen, zoals terrorisme. Terrorisme wordt vaak gekoppeld aan de Islam. De Islam wordt vaak gekoppeld aan het Midden-Oosten. En het Midden-Oosten, wat is dat? Een term die waarschijnlijk is ontstaan in de Westerse wereld omdat we een naam nodig hadden om een stukje aarde, dat bestaat uit meer dan zestien landen met verschillende werelden, aan te duiden als een gebied met een bepaalde identiteit.

Het is meer dan kalligrafie en portretten van machthebbers

Het Midden-Oosten wordt in de huidige media afgeschilderd als een plaats vol problematiek: de Taliban, Jihadstrijders, de Arabische Lente, conflicten in de Gaza-strook, vrouwenonrecht, Al Qaida. Misschien is het begrijpelijk dat we niet aan deze hoek denken als we het hebben over een snelle democratische ontwikkeling met een vruchtbare bodem waar kunst mag bloeien. Maar niets is minder waar, “Want er is zo veel meer dan kalligrafie en portretten van machthebbers” wordt gezegd in De Avonden. Op 18 december 2010 kwam de Arabische lente op gang en vervolgens verscheen er, in ons land alleen al, een hoop over het Midden-Oosten.  Er vond een festival plaats bij  de Balie in Amsterdam, er waren artikelen over arabische hedendaagse kunst,  en je kon het in verschillende tentoonstellingen bewonderen.  De geschiedenis heeft ons kunnen leren dat creativiteit groeit in tijden van crisis en dat verschijnsel vinden we maar al te interessant.  Afgelopen zomer exposeerde Framer Framed de modernistische droom in het Midden-Oosten en wat daar nog van over is, en onder het programma van “Trouw invites” valt Beirut: een onafhankelijke expositieruimte in Cairo. Beirut maakt plaats voor reflectie op het hedendaagse leven in Egypte. Niet alleen door het tentoonstellen van kunst, maar ook door op te treden als een soort community van kunstenaars, schrijvers, filmmakers, activisten, architecten, denkers, studenten en meer.

De keerzijde

De Libanese kunstenaar Rayyane Tabet (uitgenodigd door Beirut) heeft Here Today Gone Tomorrow voor Trouw gecreëerd. Het is een installatie van kunstmatige flarden uit het verleden van het Trouwgebouw waardoor er een historisch verband met het pand en de club wordt gemaakt. Het gaat nu eens niet over politiek of over het land waar de kunstenaar vandaan komt en dat is nieuw, want vaak gaat het over politiek. Sommige kunstenaars hebben er last van. Hoe wordt je werk niet in politieke context gebracht als je uit die “problematische hoek” komt? Het is belangrijk om verschillende stromingen binnen de kunst, uit dat hele grote gebied dat bestaat uit meer dan zestien landen, te onderscheiden. Hiermee worden misvattingen voorkomen en gaat het niet om afkomst of om cultuur maar om de inhoud van het werk.

Een fractal van de nuancering

Misschien is het onmogelijk om die politieke context los te laten wanneer je weinig van het dagelijks leven in het Midden-Oosten weet en slechts geïnformeerd bent via een eenzijdig perspectief: de “Westerse” media. Misschien is het allemaal wel veel te vermoeiend om je te houden aan die regeltjes die de boel nuanceren. Parkeer deze vervelende nuances dan minstens in een klein kamertje in je achterhoofd. Haal diep adem, accepteer dat je het allemaal niet kunt weten, dat het leven van ons als individu nu eenmaal eenzijdig is en blijf nieuwsgierig. Als iedereen dit doet, wordt de wereld volgens Adichie een vredig paradijs.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.