Herman-Brusselmans-met-tulp-in zijn-hol-ongekunsteld

Een tulp in haar hol duwen

Deze recensie gaat over ‘de nieuwe Herman Brusselmans’: De Qualastofont. Het kan hem ‘geen reet schelen wat om het even wie ervan vindt’. Hij vindt het goed en ‘dat is wat telt’ zegt hij in een interview in Humo. Ik schrijf deze recensie dan ook niet voor Brusselmans maar voor de lezers, die volgens mij altijd de doelgroep vormen van kritieken.

Identificatie?

In De Qualastofont brengt een onverschillige denigrerende verteller de personages ten tonele. Sylvain en Vanessa, de ouders van Carlos, zijn dom. Carlos, het hoofdpersonage, is een man die voor niemand een greintje sympathie kan opwekken en ook van niemand sympathie ontvangt. Hij is professor en doet onderzoek naar de Qualastofont. Maar waar hij voornamelijk over nadenkt zijn memmen, pruimen, tetten en het volspuiten van onderbuiken. De verteller laat af en toe weten dat hij Carlos ook maar raar vindt: Het leven is een konijnenpijp, het is pas prettig als je onder de grond zit met een wortel in de buurt. Wat een dwaze gedachte van Carlos Gardeboe.’ Door het commentaar schept de verteller afstand tussen de lezer en de personages. Maar het is ook helemaal niet Brusselmans’ bedoeling om ons te laten meeleven met het hoofdpersonage. ‘Hopelijk herkent niemand zich in Carlos Gardeboe, mijn nieuwe hoofdpersonage’.

Plot?

Het boek is een aaneenschakeling van grapjes, overdenkinkjes en weetjes. Aan elke handeling wordt een anekdote vastgeknoopt van een halve bladzijde. Carlos rijdt de Savaanstraat in waarop volgt: Deze straat heeft haar naam niet zomaar gestolen, want ze is vernoemd naar doctorandus Savaan, die ooit, in de jaren twintig van de vorige eeuw, mee aan de wieg stond van de belangrijkste en derhalve hoogstnoodzakelijke schroef van de machine waarmee de afstand gemeten kon worden tussen de aarde en de planeet Gulvus. Jammer dat de planeet Gulvus in 1931 explodeerde en verpulverde in het heelal, zodat de meting vanaf toen niet veel zin meer had. Waarom vertelt de verteller dit? Ik weet het niet. Het leidt nergens toe. Dit geldt voor ongeveer alle zinnen in dit boek. Er is geen plot. Maar dat is ook helemaal niet de bedoeling van Brusselmans om een boek met een plot te schrijven. Hij heeft ‘schijt aan een plot’.

Intimiteit?

Waar geeft hij dan wel om? Om frustratie, frictie. Hij wil dat de lezer ‘dat boek uit pure frustratie weggooit en roept: Die Brusselmans! Wat een kutschrijver!’ Hij wil prikkelen, jennen: ‘mijn publiek uitdagen en ambetant [vervelend] maken.’ Hiermee maakt hij zich onkwetsbaar en tegelijkertijd vlak. Wat heb je nou aan een schrijver die  intimiteit met zijn lezer niet aandurft? Niet durft te roeren? De verteller tussen de personages en de lezer in, legt nog eens de nadruk op Brusselmans intenties: je vooral niet identificeren met de hoofdpersoon en vooral niet denken dat het boek ergens toe leidt. Want stel je voor dat iemand het allemaal wel serieus zou nemen en het schrijverschap van Brusselmans in twijfel zou trekken. Dan zou zijn ongenaakbare positie worden aangetast. Dan zou dit boek zich niet meer kunnen onttrekken aan esthetische en literaire normen.

Laf hoor

Brusselmans schrijft graag ‘zinnen die nog nooit eerder geschreven zijn’. Niet dat je bij een vrouw haar tieten moet insmeren met kattendiarree, maar een een tulp in haar hol duwen, met stengel en al, daar kan niemand iets op tegen hebben. Er zijn redenen te bedenken waarom deze zin nog nooit eerder is geschreven. Niet dat mijn mening ertoe doet. Als hij er ook maar iets om zou geven, zou hij zich laten kennen, zou hij zich laten ontmaskeren als een schrijver. Een schrijver die probeert een goed boek te schrijven net als alle andere schrijvers om hem heen. Dat zou zijn boeken vatbaar maken voor kritiek. Dat is eng. Dat is begrijpelijk. Daar hou ik eerlijk gezegd ook niet zo van. Maar als je zinnen zoals: ‘als jij hier bij mij staat heb ik het prettige gevoel dat ik in wezen aan je kut en je tieten zou willen zitten’ durft te schrijven, heb dan ook de ballen om de kritiek serieus te nemen.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.