zuigeling-baby-sophie-sanders-ongekunsteld

Een zuigeling met grootheidswaan

Het wordt gezegd dat een boek zich in het hoofd van de lezer beeldend vormt. Dus net zoals bij het horen van een naam, waarbij zich vaak een hardnekkige associatie aandient die onmogelijk ongedaan gemaakt kan worden. Zo kan bijvoorbeeld ‘Barend’ het na het eerste handenschudden al nietsvermoedend hebben verpest. Hoewel dat principe bij het horen van een naam niet-aflatend opgaat, blijven die associaties – in mijn geval – tijdens het lezen van een boek negen van de tien keer uit.

Gedachten die al lezend transformeren tot beelden. Andersom lijkt dat principe sterker te gelden; het zien van een beeld kan gedachten oproepen die niet per se in het beeld zelf zitten, maar ergens anders zijn opgedaan. Dat gebeurde bij de foto boven dit artikel, die ik na het lezen van Amelie Nothombs Gods ingewanden niet meer op dezelfde manier kon bekijken. De gedachten die ze in haar roman beschreef, bleken sterker dan de gedachten aan mijn broer die op de foto staat, en dat is op zijn minst verontrustend.

HET BOEK

Gods ingewanden begint met de meest originele beschouwing van God die ik ooit las. Langzaam maar zeker wordt duidelijk dat de God die beschreven wordt een baby is. Nog later blijkt de baby de schrijfster zelf, en vanuit het perspectief van deze zuigeling met grootheidswaan wordt geschreven:

“‘Het is niet normaal om met twee jaar nog een baby te zijn. Hij is zich bewust van zijn achterstand en dat werkt hem op de zenuwen.’
Fout: God had absoluut niet het idee dat hij een achterstand had. Wie achterstand zegt, vergelijkt. God maakte geen vergelijkingen. Hij wist dat hij in wezen machtig was en ergerde zich omdat hij die macht blijkbaar niet kon uitoefenen. Zijn mond wilde niet mee.”

DE BABY

Nothomb is van Franse komaf maar werd geboren in Japan, waar kinderen tot hun vijfde levensjaar worden beschouwd als goddelijke wezens. Hoewel deze beschouwing in Japan gecultiveerd is, vormt ze ook in de rest van de wereld geen uitzondering op de volgende regel: de baby huilt en krijgt eten, is moe en wordt in bed gelegd en wanneer iemand een foto van zijn spruit laat zien, wordt die eerder de hemel in geprezen dan aan kritiek onderworpen.

Baby of dictator; het is één pot nat. Dit gegeven, gecombineerd met het feit dat niemand een flauw benul heeft van wat er zich in het hoofd van zo’n wezen afspeelt, greep Nothomb aan om haar fantasie de vrije loop te laten:

“De moeder liep op hem af en zei nadrukkelijk eenvoudige woordjes voor: ‘Papa! Mama!’ Hij was razend omdat ze hem zulke domme dingen wilde laten nazeggen: wist ze dan niet wie ze voor zich had? Hij was de meester van de taal.”

HET BEELD

Pas na het lezen van het boek viel me de totale absurditeit van de foto op. Daarvoor zag ik gewoon mijn broer als schattige baby, in een interieur dat misschien niet lichtblauw was. Na het lezen van Nothombs schepping  ontkwam ik er niet aan zinnen bij de foto te bedenken; Hij was razend omdat ze hem tentoonstelden en zijn goddelijke houding ontkrachtten door een raar wit apenpak.

HET BOEK, DE BABY, HET BEELD EN HOE ZIJ PLOTS SAMENWERKEN

En dat is precies wat Nothomb bijna afdwingt. Het is niet zo dat er tijdens het lezen van haar boek onophoudelijk beelden voor mijn geestesoog verschijnen; het lezen genereert nieuwe associaties bij oude beelden. Zonder te vervallen in ‘een trucje’ past ze de formule van ‘iets wat of onbenullig lijkt of voor lief wordt genomen + een ander perspectief’ toe op, ja, iets wat of onbenullig lijkt of voor lief wordt genomen. In dit artikel wordt ‘de baby’ besproken, maar het had net zo goed over ‘de blik’, ‘eten’ of ‘een afvoerbuis’ kunnen gaan. Door haar boek kwamen er associaties in mijn hoofd op van dingen die me daarvóór koud lieten. Baby’s, bijvoorbeeld. En, ik neem het haar haast kwalijk, wat een komische wezens zijn dat eigenlijk.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.