Elk-vogeltje-zingt-zoals-het-gebekt-is-ongekunsteld

Elk vogeltje zingt zoals het gebekt is

Rusland, Hongarije, Frankrijk en Colombia zijn maar enkele van de landen waarvan een film deel uitmaakte van de officiële selectie in competitie op het internationale festival Film Fest Gent 2014. Elke regisseur staat borg voor een aparte aanpak en belicht een aspect van de maatschappij van het moederland. We stellen hieronder vier aan te raden prachtige staaltjes van evenveel originele cineasten voor, respectievelijk Leviathan, White God, Une Nouvelle Amie en Gente de Bien.

Het walvismonster

De Russische regisseur Andrey Zvyagintsev is het na de voltreffer Elena nog niet verleerd: een ijzersterk script schrijven en dat met gedoseerde naturalistische symboliek in beeld brengen. Deze vrije vertaling van het Boek van Job uit het Oude Testament naar de huidige Russische maatschappij zal hem zeker geen windeieren leggen. Leviathan was in de running voor de Gouden Palm te Cannes dit jaar maar de jury was naar verluidt niet unaniem waardoor de prijs naar Wintersleep ging. Eerstgenoemde kreeg wel de prijs voor het beste scenario.

Het drama speelt zich af op een bijzondere plek in het noorden van Rusland, de stad Kirovsk op het schiereiland Kola aan de Barentszee. De dreigend woeste zee die tegen de hoge kliffen klotst als openingsscène zet meteen de teneur van het beginnende filmische verhaal neer. De camera glijdt dan verder van de vele houten scheepswrakken die in de buurt ooit aanspoelden naar een houten strandhuis. In die knusse woning verblijven de hoofdpersonages het grootste deel van hun tijd. Klusjesman Nikolay en Lilya, neergezet door een fantastische Aleksei Serebryakov en Elena Lyadova (The Americans), leven er met de zoon van de man. Ze ontvangen er vriend en advocaat Dmitriy, die Nikolay bij zal staan in een resem rechtszaken tegen de plaatselijke burgemeester om de onteigening van zijn huis te voorkomen. Helaas, de wet van de sterkste is die van het corrupte doch sterk geëmancipeerde lokale Russische staatsbestel en van de orthodoxe kerk. Goed en kwaad zijn niet altijd even goed te onderscheiden zoals de Leviathan uit het Boek van Job en het komt voor in verschillende gradaties, ook in de liefde van de protagonisten. En mocht men er aan twijfelen, de wodka vloeit meer dan traditioneel rijkelijk.

De regelmatig terugkerende beelden van het enorme walvisskelet dat het nabijgelegen strand domineert alsook de afgemeten cynische humor demonstreren de originele stijl van een zeer getalenteerde cineast. Die humor zit bijvoorbeeld in de scène van de rechter die de historiek van de rechtszaken en hun uitkomst voor het vellen van een vonnis afratelt of in de slotscène waarin het uiteindelijke doel achter de onteigening duidelijk wordt. Leviathan is in de geschiedenis wel eens als een walvismonster voorgesteld. Hier verwijst het skelet en een levende walvis in het zeewater naar dit monster dat symbool staat voor geldgewin en machtshonger. Of is het net andersom en is de aangespoelde walvis een metafoor voor de slachtoffers ervan?

Blaffende honden kunnen ook bijten

Het beeld van een meute honden die achter een fietsend meisje rennen zal op het netvlies gebrand blijven. Het eerste gedomesticeerde huisdier speelt de hoofdrol in het originele White God van de Hongaarse regisseur Kornél Mundruczó. Dat de film in de lente van 2014 te Cannes met de Palm Dog voor de beste vertolking van een hond aan de haal ging, hoeft niet te verwonderen. Er werden maar liefst 274 honden gecast voor deze prent. Toch is het de bastaard Hagen die de show steelt. Deze kruising is de grote liefde van het meisje Lili maar haar vader steekt daar een stokje voor. In Boedapest moeten bastaardhonden namelijk ingeschreven worden. Zoniet worden ze als ongewenst opgesloten in een asiel om daar hun lot af te wachten.

Mundruczó steekt zo de draak met de Hongaarse maatschappij waarin de honden wel symbool lijken te zijn voor de strenge en onmenselijke manier waarop asielzoekers er worden behandeld. Daar verwijst de titel ook naar, naar een witte god die geen inmenging duldt en zo xenofobie hoog in het vaandel draagt. Gerechtigheid geschiedt op een ludieke manier in een naar het horrorgenre knipogende sfeer waarin de mishandelde en misbruikte honden wraak nemen op de mensen die hen in het verleden onrecht aandeden. Heerlijk overdreven zijn de beelden waarin de dolle beesten de stad innemen en de mens te slim af zijn.

Lili blijft treuren om haar viervoeter Hagen, die ze op het einde van de film terugziet. Haar trompet net als de klassieke muziek in deze bijzondere White God zorgen voor de nodige rust en stilte met een open einde. Geen aanrader voor wie angst voor honden heeft!

Een speciale vriendin

De talentvolle Franse cineast en scenarioschrijver François Ozon haalt in Une Nouvelle Amie een thema aan dat hij in zijn andere films zoals onder meer in Les Amants Criminels of Le Temps qui reste exploreerde : homo- en biseksualiteit. Hij is zelf openlijk homoseksueel. Hij brak door in 2002 met 8 Femmes en Swimming Pool waarbij telkens vrouwen de hoofdrol spelen en de seksuele spanning tussen hen te snijden is. Met zijn films brak hij in Frankrijk en ver daarbuiten het taboe over een andere geaardheid door. Hij doet dit op zo een integere, gevoelige en subtiel sensuele manier dat hij daarmee zijn stempel drukte op de Franse cinema. Verder karakteriseren zijn films zich door de satirische toon die hier en daar opduikt en de emotie die altijd wel ergens in een bijzonder oprechte vorm de kop opsteekt.

In zijn nieuwe prent vertelt Ozon het verhaal van David die net zijn vrouw Laura verliest en alleen met een baby achterblijft. De hartsvriendin van zijn eega, Claire, ontfermt zich over hem en zijn dochter. Dat is een belofte die ze aan Laura maakte. Maar ze ontdekt een ander facet van David. Hij kleedt zich namelijk graag als vrouw. Gaandeweg leert Claire de vrouw, die ze zelf Virginia noemt, achter de man kennen. De manier waarop de travestiet en de vrouw naar elkaar toegroeien gebeurt zeer geleidelijk en op zo een natuurlijke wijze dat men als toeschouwer volledig meegevoerd wordt in de seksuele transformatie van beide personages.

Romain Duris en Anaïs Demoustier zetten beiden als David/Virginia en Claire fantastische rollen neer. Het geworstel met de eigen seksualiteit en vrouwelijkheid zijn bij beide karakters uitermate genuanceerd geacteerd. De scènes waarin Virginia en Claire er samen op uittrekken om te gaan shoppen of dansen zijn om van te snoepen. Daarnaast is er de prachtig veelzijdige soundtrack van Philippe Rombi waarin popmuziek, Franse chançon en klassieke composities worden aangevuld met een speciaal gecomponeerd liefdeslied, ontroerend door een travestiet in een cabaret gebracht. De setting van het relaas in de herfst en de cameravoering badend in het lage zonlicht zijn een streling voor het oog. Het geheel is een ode aan de liefde in al zijn vormen.

Goedheid loont niet altijd

Het Colombia van de protagonisten Eric en Gabriel Santamarià is niet mild. Vader en zoon zijn immers aan elkaars lot overgelaten nadat de moeder om onduidelijke reden vertrekt. Ze bevinden zich aan de armoedige kant van de maatschappij. Hoewel de band tussen beiden nog moet groeien is die liefdevol en tracht de vader de eindjes aan elkaar te knopen om zijn zoon het best mogelijke te geven. Als timmerman werkt hij voor het welgestelde eenoudergezin van Maria Isabel. Eric gaat met zijn vader mee en speelt er met de zoon des huizes. Hij krijgt afgedragen kledij van de gegoede jongen. Maria Isabel wil het duo helpen en vraagt hen mee op kerstvakantie. Gabriel zal er werken en Eric wordt opgenomen in de familie. Toch blijft het voor de vader duidelijk dat ze niet bij dit soort volk horen. Hij besluit vroeger terug te keren. Hoewel Maria Isabel er alles aan doet om Eric te helpen, aanvaarden niet alle familieleden dit. Uiteindelijk voelt de jongen ook dat hij daar niet thuis hoort en brengt Maria Isabel hem terug naar zijn vader in Bogóta. Daar wacht de harde realiteit.

De tienjarige jongen wordt gespeeld door Brayan Santamarià. Dat doet hij met de nodige rebellie en met de speelsheid van een kind van die leeftijd. Carlos Fernando Perez is een aandoenlijke Gabriel die zijn getekend gelaat mee heeft om een man aan de zelfkant van de maatschappij te spelen.

Voor regisseur Franco Lolli verwijst de titel, Gente de Bien, naar mensen die een goede daad verrichten zowel als naar de hogere sociale klasse. Zijn debuutfilm wordt onder meer vergeleken met het realistische werk van de gebroeders Dardenne. Of hij de Colombiaanse film mee op de kaart zal zetten, zal pas in de toekomst blijken. Sinds 2003 subsidieert de overheid er zowat tien films per jaar. Met zijn eersteling geeft Lolli alvast een beeld van het Colombia van vandaag in een sterk staaltje cinema in de Latijns-Amerikaanse traditie van sociale drama’s.

Onze winnaar van het festival: Une Nouvelle Amie

Uiteindelijk maakte de jury van Film Fest Gent 2014 zijn keuze en schonk Gente de Bien de grote prijs met de motivatie dat dit existentialistische verhaal vertelt dat goede wil en medeleven ons niet altijd kunnen redden. Ik vind deze motivatie wat dunnetjes. Het is alvast niet de meest opvallende van de hierboven voorgestelde films die in de prijzen valt. Wel is het zo dat Gente de Bien, in tegenstelling tot het voorgestelde nieuwe werk van reeds gevestigde regisseurs als François Ozon en Andrey Zvyagintsev, een steun in de rug voor distributie in Europa best kan gebruiken. In die zin en omdat het een universeel verhaal is over barmhartigheid en het lot van iemands afkomst begrijp ik deze winnaar. Toch is naar mijn smaak Une Nouvelle Amie net iets meer onderhoudend naast sociaal geëngageerd en oprecht schoon. Een ijzer breken over genderproblematiek lijkt mij interessanter dan een zoveelste verhaal over armoede en klassenverschillen.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.