ellende-ongekunsteld

Ellende daar

Dit zijn de namen van Tommy Wieringa is een gelaagd boek. Er zitten belangrijke en interessante thema’s onder de oppervlakte. Identiteit, grenzen, moraal, levenszin, geloof, maar toch. In een koekje kunnen alle voedingsstoffen zitten die je nodig hebt, maar als je na een hapje genoeg hebt gehad kan dat je niet zoveel meer schelen.

De gekunstelde constructie

We volgen Pontus Beg, een oude politiecommissaris in het corrupte Michailopol, een uitgebloeid stadje zonder toekomst. Tegelijk volgen we een groep vluchtelingen die zijn opgelicht door een mensensmokkelaar en over de steppe lopen, op zoek naar een stad. Natuurlijk komen de lijntjes bij elkaar: de vluchtelingen bereiken het stadje Michailopol en komen onder de ogen van deze politiecommissaris.

In de tijd dat de vluchtelingen hebben gezworven over de steppe, heeft Pontus Beg ondervonden dat hij een Jood is en hij onderneemt een tocht door het Joodse gedachtegoed. Tot hier is de constructie in het boek duidelijk aanwezig maar nog niet vervelend. Het begint minder te worden wanneer de rabbijn waar Pontus Beg vaker mee afspreekt de vergelijking maakt tussen de groep vluchtelingen en de Joden die uit Egypte moesten vluchten duizenden jaren geleden.
De rabbijn kan Pontus Beg ook tot in de detail vertellen wat de groep vluchtelingen, die hij trouwens niet één keer in de ogen heeft gekeken, hebben doorstaan.

“Stelt u zich voor,’ zei hij, ‘ ze hebben een godsvermogen betaald om de grens over te steken. Urenlang zitten ze in een donkere opleggen, tot ze bij de grens komen… (inderdaad allemaal gebeurd) Almaar naar het westen. Maar ze komen nooit ergens aan. Er is geen bewoonde wereld meer, ze zijn in de wildernis terechtgekomen.” (hoe weet die rabbijn dit toch allemaal, wat is hij wijs!)

Een samenvatting op bladzijde 230 van wat er tot nu toe over de vluchtelingen is opgeschreven. Voor de mensen die geen zin hebben om het hele boek te lezen.

Op het eind komt alles bij elkaar: een baby die is geboren uit een vluchteling die sterft na het leven te hebben gegeven aan haar kind, wordt door Pontus Beg Saïd Mirza genoemd. Dit is een Joodse naam en tevens de naam van één van de vluchtelingen, een jonge jongen. Deze jongen kan op deze manier voor de vluchtelingen en Pontus Beg een nieuw leven beginnen in Israël. Doordrenkt van symboliek gaat de waarschijnlijkheid van het boek hier ten onder.

Het gewicht van de woorden

Dan heeft Wieringa er ook een paar zinnen tussen staan waar alle lucht is uitgeperst. Pontus Beg en de andere mensen in Michailopol benadrukken de intens verschrikkelijke staat waarin de vluchtelingen verkeren met woorden zoals ‘het zijn doden’, ‘de onaanraakbaren’, ‘geesten’. Ze zijn door ‘de haag der verschrikkingen’ heengegaan, zoals meerdere malen wordt gezegd door de vluchtelingen zelf. Je kunt er niet omheen dat deze mensen echt het ergste van het ergste hebben doorgemaakt. Geen ruimte voor twijfel of relativering hier.  ‘Het altijddurend lijden onder de harde hand der omstandigheden’. Onmenselijk. Heftig zwaar. Dan komen ze eindelijk aan in een stad, worden ze in de gevangenis gegooid! We moeten zoveel medelijden hebben met deze mensen.

Waar Tommy Wieringa een licht boek heeft geschreven over een jongen in een rolstoel (Joe Speedboot) is dit boek niet te tillen. Het is een wonder dat de vluchtelingen tijdens hun reis niet zijn bezweken aan alles wat hun wordt toegeschreven aan ellende.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.