bad-buy-ongekunsteld

Geliefde slechteriken

Het concept van goed en kwaad is altijd al een veel voorkomend thema geweest in film en theater. Het is simpel: je verplaatst je in de held van het verhaal en hoopt dat hij de slechterik kan verslaan. Toch zijn er ook kwaaddoeners die je aardig gaat vinden, of die je kunt begrijpen. We geven vier klassieke voorbeelden van criminelen waarvoor je altijd een plekje in je hart bewaart.

De onvrijwillige psychopaat

In het dagelijks leven is hij forensisch onderzoeker bij het politiekorps van Miami, maar Dexter heeft een zeer duistere kant: hij heeft een psychopathische drang om te moorden. Hij kan niet zonder en heeft een manier gevonden om deze gruwelijke eigenschap tot zijn kracht te maken: hij vermoordt alleen andere moordenaars. Dat roept vragen op: is hij de bad guy? Of is hij de held van het verhaal?

In de meeste films of series zou je je nooit identificeren met een hoogst actieve moordenaar, laat staan dat je hem aardig gaat vinden. Dat is de paradox die Dexter met zich meebrengt: ook al heeft deze hoofdpersoon de grootste misdaden op zijn naam staan, je gaat hem begrijpen. Hij is ziek. Bovendien redt hij misschien wel de levens van de potentiële slachtoffers van zijn slachtoffers. Daarmee is hij ook een soort Batman, een beschermengel van de samenleving.

De verlaten wreker

De moordvrouw van de Oudheid is natuurlijk Medea, een mythologisch personage dat vooral bekend is geworden door Euripides’ gelijknamige tragedie. Nog vaak wordt haar verhaal verteld en in de Nederlandse theater- en operawereld wordt het nog veel gespeeld; het afgelopen jaar onder andere door Toneelgroep Amsterdam en Opera2day. Wat is er nu zo interessant aan deze tragedie?

Je hoeft zelf geen kinderen te hebben om te kunnen bedenken dat een moeder die haar eigen kroost vermoordt, behoorlijk verknipt moet zijn. Het enge is dat Medea een hele scherpe vrouw lijkt te zijn. Ze is slim, heeft bijzonder veel lef voor een vrouw uit haar tijd, en weet precies wat ze doet: wraak nemen. En daarin ligt de compassie die Medea bij ons teweeg brengt. Het is begrijpelijk dat zij wraak wil nemen.

Medea komt namelijk van een eiland ver van Griekenland vandaan en kent de cultuur waarin ze terecht komt niet. Ze heeft bovendien moeten kiezen tussen haar liefde Jason en haar familie. Zij heeft haar familie verraden en laat zelfs haar eigen broer sterven om Jason te helpen. Eenmaal aangekomen in Griekenland, waar haar een gelukkig leven met Jason is beloofd, wordt ze ingeruild voor een jongere vrouw van een hogere stand, voor ‘de toekomst van de kinderen’.

Juist. Wie zou niet boos zijn? Ze bedenkt een manier om haar man zoveel mogelijk pijn te doen: Jason zelf vermoorden doet hem maar even pijn en de zelfmoord van Medea zou Jason alleen maar goed uitkomen… Nee, iedereen van wie hij houdt, moet eraan geloven, zodat Jason alleen en gebroken overblijft. Zodoende overleven zijn kinderen, bruid en schoonvader het stuk niet.

Medea is al duizenden jaren fascinerend: ze is schuldig aan één van de meest grote wandaden die je kunt bedenken, waardoor je een enorme afkeer voor haar kunt voelen. Toch weet zij ook altijd een hoop medelijden op te wekken. Daarbij komt ook een schuldgevoel: ik kan blijkbaar compassie voelen voor iemand die zulke monsterlijke daden verricht. Hiermee is Medea één van de meest sterke personages in de theatergeschiedenis.

De hilarische botterik

Despicable Me is vooral bekend om de schattige gele minions die tegenwoordig veelvoudig te zien zijn op de tassen, mutsen en broodtrommeltjes van kleuters. Terwijl hun eigen animatiefilm bijna uitkomt, wordt één van de leukste slechteriken aller tijden steeds meer vergeten: Gru.

Gru is een slechterik om het slecht zijn. Hij wil voornamelijk grote, beroemde gebouwen stelen, zoals de Eiffeltoren. Wanneer er op een dag drie weesmeisjes aan zijn deur komen, neemt hij ze in huis, omdat hij ze goed kan gebruiken bij zijn volgende slechte plan: het stelen van de maan. De zorg voor drie jonge kinderen blijkt echter niet zo makkelijk te zijn. Hij zit eigenlijk niet te wachten op drie aandachttrekkers die alleen maar liefde van hem willen. Zelf heeft hij die liefde ook nooit gehad, blijkt uit de flashbacks.

Tijdens de film verandert Gru echter in een zorgzame, hartverwarmende vader voor de drie meisjes. Hij kiest voor hen en laat zijn misdadige leven achter zich. Gru is daarmee uiteindelijk de held van het verhaal. Het is zoetsappig, maar toch is Gru een goed neergezet personage. Hij is vooral een geliefde slechterik omdat hij zo grappig is en zijn ontwikkeling van gemenerik naar kindervriend zelf maar moeilijk kan accepteren.

De onerkende beschermer

De disneyfilm Maleficent die vorig jaar is uitgekomen, vertelt het verhaal van de boze heks van Doornroosje, die eigenlijk helemaal geen boze heks is. Maleficent valt te vergelijken met Medea, want ook zij handelt uit wraak, vanwege verraad door haar geliefde. Maar Maleficent krijgt spijt van de vloek die zij heeft uitgesproken over het jonge prinsesje Aurora. Ze doet haar best om Aurora te beschermen, maar kan niet meer terugdraaien wat ze ooit in gang heeft gezet.

Daardoor wordt ze menselijk en begrijpelijk: heeft iedereen niet wel eens spijt van een misstap, uit sterke emoties voortgekomen? Maleficent is uiteindelijk degene die echt van Doornroosje is gaan houden en haar wakker kust. Dit wordt natuurlijk niet erkend. Nog altijd wordt de prins neergezet als held. Maleficent houdt zich stil, wat haar een nobele en ook tragische rol geeft.

Slechte mensen zijn ook mensen

Hoewel de vier genoemde supervillians allemaal erg verschillend zijn, is er één overeenkomst die hen allen begrijpelijk maakt: een traumatisch verleden. Dexter heeft als peuter de gruwelijke moord op zijn moeder meegemaakt; Medea is ruw verlaten door haar liefde, voor wie zij alles heeft achtergelaten; Gru kreeg nooit erkenning van zijn moeder en Maleficent is zowel geestelijk als lichamelijk verminkt door haar eigen jeugdliefde.

Het achtergrondverhaal maakt hen allemaal menselijk. Bovendien ontdek je dat zij allen niet harteloos zijn: vaak handelen ze juist uit liefde, of omdat zij liefde hebben gekend. Daarom voelen wij, als kijkers, compassie met deze vier. Een dubbel gevoel, houden van het haten en haten van het houden van. Dat is één van de sterkste emoties die een schrijver teweeg kan brengen bij zijn publiek. Een echt goede slechterik is een goedhartige slechterik.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.