meisjes-van-dertien-ongekunsteld

Gluren naar meisjes van dertien

Ik heb weinig contact met meisjes van dertien. Dat lijkt me een goede zaak. Mannelijke twintigers kunnen zich beter met andere zaken bezighouden dan met pubers van het andere geslacht. Maar tijdens de theatervoorstelling Het Hamiltoncomplex ontkom ik er niet aan: dat ís niets anders dan kijken naar meisjes van dertien. Dertien stuks, om precies te zijn. Eén van de dertien vraagt de aanwezigen helemaal aan het begin: “Zitten er toevallig pedofielen in de zaal?” Niemand verroert, misschien op een lachspier na, een vin. Daarna kijken we een kleine twee uur naar rondspringende meisjes. Ze dragen vaak niet meer dan een badpakje.

De meisjes belichamen de tijdsgeest. Dat is althans het idee van schrijfster en regisseuse Lies Pauwels. De Vlaamse toneelmaakster spreekt van een filosofische zoektocht die vanuit de persoonlijke beleving iets probeert te zeggen over wat er maatschappelijk gaande is. De jonge hoofdrolspeelstertjes zijn voor Pauwels een mogelijkheid om op het grensvlak van meligheid en pretentie statements over de samenleving te maken. Dat het louter losse fragmenten betreft die schijnbaar niets met elkaar van doen hebben is precies de essentie. Dat is onze tijd: willekeurige flarden zonder structuur.

absurde ordeloosheid is realiteit

Eenzelfde dynamiek die Pauwels in toneelvorm giet, beschrijft psychoanalyticus en cultuurcriticus Paul Verhaeghe in zijn nieuwe boek Autoriteit. Enkele decennia geleden, zo stelt hij, werd het psychische ziektebeeld gedomineerd door neuroses. Kinderen waren angstig voor de buitenwereld omdat de toorn van dominee of schoolmeester het innerlijke leven bepaalde. De van buitenaf opgelegde orde weerspiegelde zich in het karakter. Patiënten internaliseerden als het ware de wetten en regels die voor iedereen gelden. Het gevolg: neuroses waarin men zichzelf – uit zichzelf – beperkingen oplegt.

Grofweg vanaf de jaren ‘60 en in het bijzonder in het tijdperk na de eeuwwisseling veranderde het psychische ziektebeeld van neurose naar persoonlijkheidsstoornis. De orde buiten verliest haar vanzelfsprekendheid en wordt zelfs actief omver geworpen. Denk aan het uiteenvallen van de zuilen met alle bijbehorende verbanden en verhoudingen. Deze nieuwe situatie – een groeiende ordeloosheid – is wat nu in het innerlijk leven zichtbaar wordt. Het gebrek aan vaste structuur en hiërarchie in de samenleving kenmerkt nu ook het karakter (denk aan borderline, bipolaire stoornissen etc.) Het resultaat: depressies, stemmingswisselingen en een korte spanningsboog.

Structuur, orde? Weg ermee! Pauwels zou dit denk ik het Hamiltoncomplex noemen.

continu discontinu

Vormeloosheid dus. Vastigheden kennen de meisjes van dertien niet. Met alle labiele en onvoorspelbare karakterrekken van dien. Het ene moment luisteren we naar een afschuwelijk verhaal over een moordenaar die zijn eigen familie afslacht, dan volgt een uitbundige lachbui óver dat verhaal (¨Ik ken die man helemaal niet!¨). Een zombiescène waarin de speelsters half door het publiek strompelen gaat moeiteloos over in een performance van Stromaes ´Alors on danse´. En wat doet die bodybuilder daar die met een fluitje de meisjes tevergeefs tot de orde probeert te roepen (om later met de zwakbegaafde van het stel intiem te dansen)? De enige continuïteit in het verhaal van Het Hamiltoncomplex is de absentie van continuïteit.

gluren

Het ligt er dik bovenop wat Pauwels aan de kaak wil stellen: digitalisering, secularisering, consumentisme. Maar door de mond van een dertienjarige krijgt alles een andere lading. Postmoderne chaos is in een puberale groep naast confronterend ook aandoenlijk.

Maar uiteindelijk is ongegeneerd gluren naar meisjes van de helft van je leeftijd vooral een opvallende gebeurtenis op zich.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.