H&M-jeff-koons-look-alike-ongekunsteld

Het virus dat Koons heet

Van een overduidelijke kip-kwestie heb ik in gedachten een kip-en-ei-probleem gemaakt. Laatst stond ik te kijken hoe iemand ballonfiguren draaide voor kinderen, maar dat was niet wat ik zag. Ik zag iemand die low budget Koons-miniaturen aan het maken was en ik vergat dat het juist een ballonnendraaier moet zijn geweest die Jeff Koons heeft geïnspireerd tot het maken van zijn Inflatables en Hybrids en niet andersom.

Gefopt

Het grote verschil tussen de gedraaide figuren waar kinderen van in extase raken en het werk van Koons ligt in de materiaalkeuze. De ballonnen van de beruchte kunstenaar zou ik niet boven je mandje hangen want dan zou je gelijk ter aarde storten en door het aardoppervlak dringen om voor eeuwig te branden in magma. Zijn ballonnen zijn namelijk gemaakt van roestvrijstaal.

Ook Duffy London maakt stevige ballonnen voor The UP Coffee Table. Het designerstuk bestaat uit een glazen plaat waaronder zich gouden ballonnen bevinden die het glas dragen. Fabio Viale gebruikt ouderwets marmer, maar bewerkt het materiaal net zo lang tot het eruit ziet als goedkoop piepschuim of rubber. Zijn werk kent een grote wat-knap-factor en is daardoor goed te vergelijken met een schilder die natuurgetrouwe portretten schildert. Hij ontkent de eigenschappen van het materiaal en geeft het marmer de meest contrasterende uitstraling die denkbaar is. Zijn Mona Lisa lijkt grof uit piepschuim te zijn gesneden maar is waarschijnlijk loodzwaar. Af en toe maakt hij een marmeren ballonnetje.

Dicht bij je bed

Veel kunstenaars halen hun ideeën direct uit het dagelijks leven. Lilian Bourgeat speelt enkel met formaat en gebruikt verder hetzelfde materiaal als bij de kleine versie waar ze haar werk op baseert. Zo heeft ze bijvoorbeeld een set van plastic tuinmeubelen gemaakt waar je op moet klimmen om te kunnen zitten. Op tafel vind je glazen wijnglazen waar je je hoofd in kunt stoppen. In reclames zien we ook vaak sterke uitvergrotingen. Bic Shavers maakte bijvoorbeeld een joekel van een scheermesje dat een baan uit een grasveld weg schoor. Voor een reclame is dit creatief, maar laat het alsjeblieft niet in een museum eindigen. Daarvoor is het te plat. Dit geldt wat mij betreft ook voor het werk van Bourgeat en de miljoenen anderen die eigenlijk alleen maar imiteren zonder iets toe te voegen.

Better than life

Soms gaat het dus andersom. Iets wat je tegenkomt lijkt een kunsthistorische achtergrond te hebben, terwijl de zaken compleet los van elkaar staan. Bij H&M kun je een ding kopen dat meer doet denken aan het werk van Koons dan aan een hulpmiddel voor massage, maar laten we vooral niet uit het oog verliezen dat het bewuste object voor het laatste bestemd is: het is een gebruikersvoorwerp dat mensen met goede intenties kopen en vervolgens alleen tegenkomen als ze hun kast opruimen.

Kunst zou de samenleving moeten reflecteren, maar het tegenovergestelde kan je overkomen.  Een aubergine kan niet meer onschuldig in het schap van de supermarkt liggen maar wordt al snel beschuldigd van plagiaat, net als alle andere glimmende bolle vormen. Een mooi meisje is een plaatje en een schokkend nieuwsitem is een beetje David Lynch. Als je leven in een stroomversnelling raakt, dan lijkt het wel een soap. Maar dit is eigenlijk iets verschrikkelijks om te zeggen: een heel seizoen van een soap is platter dan een halve minuut van je leven waarin je een bord afwast en afdroogt. We reduceren onszelf wanneer we dit doen. Deze neiging, om alles in gedachten te herleiden tot een kopie van iets dat door mensenhanden is gemaakt, is natuurlijk goed te rijmen met de Westerse angst voor het onbekende en de wil om alles te beheersen.

Jammer, want veel dingen die we gewoon tegenkomen zijn veel meer dan iets dat lijkt op een ontwerp. Soms komen dingen in een ruimte zo bij elkaar te liggen dat ze meer betekenis hebben dan een jarenlang doordachte filmset, installatie of assemblage. Als ik zoiets tegenkom, pak ik als een haas mijn camera en leg ik de voorwerpen vast op beeld, waarmee ik alle werkelijke betekenis die het op dat moment heeft in één keer schrap. We zien niet welke mensen ooit in de ruimte zijn geweest, hoe het er ruikt, hoe dik de lucht is, hoe beladen de sfeer, welke geluiden meespelen, wat er te zien is vanuit de plek die gefotografeerd is en ga zo maar door. Een foto, dat is iets heel anders dan die werkelijkheid.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.