Interview-Marjane-Satrapi-ongekunsteld

Interview met Marjane Satrapi

Marjane Satrapi is de gevierde Iraanse schepper van Persepolis. Zij begon haar carrière met het maken van animatiefilms, maar groeide al snel door naar het echte regisseurswerk. Voor The Voices, haar nieuwste film, heeft ze grote namen als Ryan Reynolds en Anna Kendrick aangetrokken. Deze gepassioneerde vrouw met haar nieuwe en uitdagende manier van filmen, praatte met ons op haar open en grappige manier. We spraken over haar eigen films, haar ideeën over film en ze vertelde waar beginnende filmers op moeten letten.

Mevrouw Satrapi, waarom wilde u The Voices maken? Wat trok u zo aan in die productie?

Van de scenario’s die ik heb gelezen, waren er vele heel goed. Tijdens het lezen van een script zie je vaak beelden voor je, maar het gebeurt ook wel dat je een heel goed script voor je neus hebt, en toch geen idee hebt wat je ermee zou moeten. Toen ik het script van The Voices las, zag ik niet alleen beelden voor me, maar vroeg ik me steeds af: ‘Wat voor een film is dit? Is het een comedy? Een horrorfilm? Een tragedie?’ Het was een combinatie van al die dingen.

Het belangrijkste was eigenlijk dat ik de volgende morgen wakker werd en dacht: ‘Waarom voel ik zo’n sympathie voor die seriemoordenaar?’ Ik realiseerde me dat dat kwam doordat hij de aardigste en vriendelijkste seriemoordenaar was die ooit op deze aarde heeft rondgelopen. De man is zo zachtmoedig, en je krijgt echt een inkijkje in de fantastische wereld waarin deze Jerry leeft. Zo’n script maakt iets van een schepper in mij los. Die wereld van Jerry, daar moet je je eigen beelden bij maken, die moet je ombuigen naar beelden. Ik bedoel, in wat voor wereld leeft deze man eigenlijk?

Al deze redenen bij elkaar maakten dat ik het wilde doen. Ik kon me erin vinden, het was echt een heel mooi verhaal en ik had er enorm veel zin in. Ik heb genoten van het maken van deze film.

Dat is goed te zien in de manier waarop u de film geregisseerd heeft; het is een sterk beeld, het is pittig en het werkt echt.

Ja, hè! Weet je, iedereen drukt zijn eigen stempel op een film. Het mag duidelijk zijn dat ik nooit een film als Transformers 4 zal maken. Die film doet allerlei concessies; hij is op een bepaalde manier uitgevoerd, er worden eisen gesteld aan de snelheid, de acteurs die meedoen, alles ligt al vast in een format.

Bij deze film kon ik doen wat ik wilde, weet je. Het uitgangspunt is literatuur en daar moet je beelden bij zoeken. Ik vond het opwindend om deze film te maken.

Jawel, maar terwijl u kon doen wat u wilde, had u ook nog eens de beschikking over deze geweldige, beroemde acteurs. Hoe was het om met hen te werken?

Deze acteurs zijn beroemd omdat ze zo ontzettend goed zijn. Dat heeft zo zijn reden. Mensen vragen me weleens waarom ik alleen met bepaalde acteurs werk, en niet met bijvoorbeeld Kim Kardashian. De mensen met wie ik werk, zijn ontzettend getalenteerd, en daarom zijn ze zo beroemd. Als ik een film maak, wil ik alleen het beste van het beste. Als ik een Italiaanse neorealistische film wilde maken, zou ik werken met mensen van de straat. Maar neem Anna Magnani, dan zie je hoe anders ze is dan alle andere acteurs.

Ik wil als het ware verliefd worden op mijn acteurs. Tijdens het filmen ben je lange tijd tot elkaar veroordeeld, je zit constant op elkaars lip. Als ik als regisseur dol ben op mijn acteurs, is dat al snel wederzijds. Als je het gevoel hebt dat iemand niet bij de rol past, voelt zo iemand dat meteen, dus je moet mensen zoeken die echt geknipt zijn voor de rol waarvoor je ze vraagt.

Volgens mij is dat met deze groep acteurs uitstekend gelukt.

Zeker weten, ze zijn bijzonder getalenteerd. Maar weet je, zelfs met de beste regisseur van de wereld en de beste acteurs van de wereld maak je nog geen goede film als regisseur en acteurs geen gevoel hebben bij de film, als ze geen goed beeld hebben van wat de film wil zeggen. Het is dan echt onmogelijk er een goede film van te maken. Dan wordt filmen een gevecht, en dat voel je. Als aan alle voorwaarden voldaan is, wordt het mogelijk om een goede film te maken. Soms mislukt het alsnog, maar dan kun je het tenminste echt proberen.

Ja, snap ik! Ik heb nog een vraag over de film zelf. Ik was onder de indruk van de mix van genres. U zei al eerder: ‘Wat voor een film is dit?’ Ik zag dat dit ook gebeurde in uw film Chicken with Plums, en ook in de rest van uw werk. Waarom houdt u ervan om genres te vermengen?

Nou kijk, ik probeer mijn films zo aannemelijk mogelijk te maken, zelfs als mijn films niet echt realistisch overkomen. ‘Als je zoekt naar het leven, vind je stijl; als je zoekt naar stijl, vind je de dood.’ Het is waar. Het leven is als een patchwork deken. Het is niet iets monotoons, het heeft vele kleuren. Je leeft, je bent een beetje gek, je vecht, en dat is je leven. Anders is het nep. Als je surrealistisch werkt, zoals ik in mijn films doe, moet je werken met een extreem realistische basis. Dat maakt zo’n film aannemelijk. Dan komt er samenhang in het verhaal. Ik denk dat je kunt doen wat je wilt, als je maar uitgaat van een realistische ondergrond. Daar ben ik van overtuigd, daarom werk ik zo.

Ja, en ik vind dat echt geweldig. Nog maar een vraag. Wat zijn de grote thema’s die u in uw werk naar voren wilt brengen?

Ik heb eigenlijk geen favoriet thema. Iedereen zegt altijd over mijn werk dat het over het vertellen van verhalen gaat. Volgens mij is dat niet zo, volgens mij gaat het over ‘taal’. Ieder mens moet zijn eigen taal weten te vinden. Het verhaal dat je wilt vertellen, blijkt uit de manier waaróp je het vertelt. Als je je niet bedient van de juiste taal, kun je zelfs het mooiste verhaal om zeep helpen; het wordt dan ontzettend saai. Het omgekeerde is ook waar: je kunt van een super saai verhaal een geweldig boeiende film maken als je de goede vertaalslag weet te maken. Ik moest mijn eigen manier van werken zien te vinden, mijn eigen ‘taal’, om deze films te kunnen maken. Als ik daarin slaag, kan ik verder gaan met films maken. In de tijd die mij nog rest, kan ik nog zeker vijftien films maken, en voordat ik doodga, wil ik alle genres geprobeerd hebben.

Dat klinkt goed zeg! En daarom zullen het altijd ‘uw’ films blijven, want u heeft echt een heel eigen stijl ontwikkeld.

Klopt absoluut! Elke film is een werk van je eigen hand, maar het is ook een vorm van aanpassen. Elke grote Amerikaanse film uit de geschiedenis van de cinema was eigenlijk zo. Kijk bijvoorbeeld eens naar The Godfather van… Ben ik dement aan het worden? (Lacht) Ja, natuurlijk! Coppola! Het is iets bijzonders voor een regisseur om een dergelijke film te mogen draaien. Als men je vraagt om zo’n film te regisseren, is dat echt een geschenk uit de hemel, en men vroeg het aan Coppola. Maar waaróm vroegen ze hem? Omdat hij er het meest geschikt voor was. Het bewijst de genialiteit van de Amerikaanse producers dat ze precies de goede regisseur weten te vinden voor hun films. Een groot deel van de Amerikaanse films is zo tot stand gekomen.

Mijn werk is echt mijn eigen werk, en het mag duidelijk zijn dat ik me thuis voel bij de manier waarop ik werk. Ik ken elke vorm, elke hoek, elke lichtval; ik stroom als het ware door mijn werk heen, en het is echt mijn eigen werk. Als ik het script van iemand anders aanneem, wordt het groter en beter. Ik moet verliefd zijn op het werk van die schrijver, zodat ik verliefd word op het product waaraan ik werk. Als ik het verhaal zelf zou schrijven, zou ik me er veel minder verantwoordelijk voor voelen. Ik kan het dus best zelf schrijven, maar er is meer om van te houden in het werk van anderen.

En die liefde spreekt duidelijk uit uw werk, vind ik. Ik heb een vraag die hiermee samenhangt: wat doet u het liefst, animatie, regisseren of zelfs acteren?

O, regisseren! Overduidelijk. Ik ben niet zo dol op animatie; ik bedoel, het is een zeer langdurig proces, het duurt eeuwen voordat het klaar is. Je moet jezelf in het leven afvragen of je een marathonloper bent of meer een sprinter. Zelf ben ik veeleer een sprinter. Ik heb niet zo veel geduld, weet je: dag na dag na dag, dat duurt me echt te lang.

Ik heb animatie niet gebruikt vanwege het genre op zich, het is ook niet echt een genre, maar omdat ik Persepolis niet anders had kunnen maken. Het ging over iets heel persoonlijks, maar ook schetste het een heel algemeen beeld. Je kunt je altijd met tekeningen identificeren, omdat ze abstract zijn, en daarom heb ik ervoor gekozen de film op deze manier te maken. Ik voel me echter het gelukkigst als ik op de set ben; als ik dat elke dag zou kunnen doen, zou ik de gelukkigste vrouw ter wereld zijn.

Heeft u een tip voor beginnende regisseurs?

Jazeker! Probeer je eigen taal te vinden. Dat is eigenlijk de enige tip. De meeste dingen zijn al gedaan, na Citizen Kane, en zelfs toen die gemaakt werd, was alles al eens gedaan. Cinema draait niet om het ontdekken van nieuwe dingen; je moet je eigen manier vinden om de boodschap te brengen en dan wordt het interessant. Je moet nooit het werk van anderen kopiëren.

Overigens: ik vind dat je zo veel mogelijk films van anderen moet bekijken, maar doe dat nooit op dvd! Ga naar de bioscoop, koop een kaartje en laat de film over je heen komen. Een bioscoopfilm is gemaakt voor in de bioscoop en niet om op een laptop te bekijken, en zeker niet op een TV. Ga naar de bioscoop en probeer je eigen taal te vinden. Dat zou ik beginnende regisseurs willen meegeven.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.