De-wereld-in-je-hand-ongekunsteld

Koningen die sterven (niet)

Een jonge vrouw in kniekousen en een kort broekje huilt jammerlijk. Haar mascara is uitgelopen maar het maakt haar niet uit. De huilbui doet denken aan de wanhoop die ons als kinderen overviel; allesomvattend. Het soort verdriet waarvan je lippen gaan pruilen om aanspraak te maken op medelijden dat er nooit zal komen. De Koning Sterft van Theatergroep Azijn blijft dicht bij dit kinderlijke begin terwijl ze de dood overdenkt. Het resultaat is een fijne voorstelling die de (zinloze) zwaarte serieus neemt maar hem toch lichter weet te maken.

Ik had wolken toch verboden

De Koning gaat dood. Er is geen ontkomen aan; binnen anderhalf uur is het gedaan. Zijn twee vrouwen Marie en Marguerite dragen hun verdriet op uiteenlopende wijze – de één manisch, de ander introvert. De onderlinge relatie tussen de vrouwen en de koning is meteen duidelijk; Marie en de Koning zijn hevig verliefd terwijl Marguerite als eerste vrouw licht verbitterd haar tweederangs plaats heeft geaccepteerd.

De vrouwen hebben de lastige taak de Koning te vertellen van zijn spoedige sterven. Ook hondstrouwe hofdienaar Jules is hevig in de war door het aankomend sterfbed van zijn geliefde koning. En de Koning zelf wil ondertussen niets weten van zijn dood, wil niet accepteren dat zijn bevelen ontdaan zijn van hun kracht. De bergen in zijn koninkrijk zakken weg en wolken drijven binnen.

Sterfbed-clichés

Theatergroep Azijn heeft er goed aangedaan dit stuk van Eugene Ionesco (1962) te kiezen. De jonge acteurs geven de tekst leven in een nieuwe tijd en context waarin de zin des levens menig twintiger koppijn bezorgt. Het stuk barst van mooie beeldspraak die met een verraderlijke lichtheid wordt gebracht door de acteurs. Het zijn mooie mensen om naar te kijken en ieder karakter heeft zijn eigen kleur die terug te vinden is in de kleding die ze dragen. De één speelt soms sterker dan de ander maar dat doet niet af aan het geheel, dat doorboord met humoristische situaties en dialogen het publiek vaak iets om te lachen geeft.

Het maakt een stuk dat de dood en schijnbare zinloosheid van het leven ter discussie stelt, verbazingwekkend licht verteerbaar en fijn om naar te kijken. Alle sterfbed-clichés die we herkennen komen aan bod en krijgen daardoor een absurdistisch tintje, wat een vraag opwerpt – waarom maken we eigenlijk zo’n heisa om de dood? In de woorden van Marguerite: als ze er niet is, zijn wij er, en als ze er is, zijn wij er niet meer. We zullen de dood nooit ontmoeten.

De toekomst heeft geen zin in ons

We gaan allemaal mee in de tegenstrijdige emoties waar de Koning zich doorheen beweegt – ontkenning, angst, woede, onbegrip. Niemand wil ouder worden, iedereen heeft een afkeer van z’n eigen sterfelijkheid. Een vraag die we als kind stelden blijft een wezenlijke: waarom ben ik geboren als het niet voor altijd is? Het lijkt een absurdistische grap, geboren te worden om dood te moeten gaan.

De dood ontlokt ons en de Koning arrogantie (‘Ik ga dood als ik daar tijd voor heb’) en tegelijkertijd een diep gevoel van nietigheid – de angst zelf te vergeten maar ook vergeten te worden (‘Laat iedereen mijn leven uit z’n hoofd leren’). Want wie vergeten wordt gaat pas echt dood. Maar misschien is dat niet erg, zegt het stuk. Misschien gaat het daar niet om, maar om andere dingen die we pas zien als we er niet meer zijn. Zonder grote zware antwoorden te geven op grote zware vragen leidt De Koning Sterft ons aan de hand mee naar een einde dat merkwaardig zacht en goed aanvoelt. Ik loop een stukje lichter de zaal uit.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.