Mineur-majeur-onzijdig-ongekunsteld

Mineur, majeur, onzijdig

Bij DWDD werd erover gesproken alsof het neurotechnisch onmogelijk was om niet vrolijk te worden van Pharrell WilliamsHappy, maar ik heb het tegenbewijsmateriaal opgevangen in een tranen-flacon. Toongeslachten staan niet altijd gelijk aan de emotionele resultaten bij de luisteraar. Zo kom ik van een overduidelijk majeur-toonsoort meestal in een overduidelijke mineurstemming.

Ik ben vandaag zo droevig, zo vrolijk, zo droevig

In de Westerse harmonieleer komen hoofdzakelijk de toonsoorten majeur en mineur voor, verwijzend naar het interval tussen de grondtoon en de terts. Op school wordt ons geleerd dat majeur ‘vrolijk’ klinkt en mineur ‘droevig’. Maar het kan ook anders gaan.

De treurigheid van majeurtoonladders vinden we al in de klassieke muziek. Johann Strauss voorziet het circus nog altijd van passende soundtracks met stukken als de Tritsch-Tratsch-Polka. De Estische componist Arvo Pärt heeft echter iets doorbroken met zijn Spiegel im Spiegel. Dit stuk is volledig in majeur, maar draagt tegelijk een prachtige triestheid. Het stuk wordt gebruikt in Gerry van regisseur Gus van Sant en een betere keus is bijna niet voorstelbaar. De film en de muziek zijn elkaars schaduw. Dat de muziek vervolgens nog in vier andere films is gebruikt (Heaven, Touching the Void, Elegy en Gravity), is waarschijnlijk de slechtste keus die men kon maken.

O nostalgie

Vroeger was alles beter en daarmee wordt veelal gedoeld op de popmuziek van de jaren ’60, ’70 en ’80 in vergelijking met de popmuziek van nu. Ik wilde er nooit zo in meegaan. Er werd vroeger ook een boel meuk gemaakt, alleen de blijvertjes kennen wij en dat maakt dat we het beeld hebben van deze periode als een ware muziek-oase. Een plausibele uitleg van ons vertekende beeld.

En toch. Laten we het geslacht van vroeger en nu eens vergelijken. Je kunt Earth, Wind and Fire, Toto en Fleetwood Mac haten, maar de energie die de muziek uitstraalt kan niet aan je voorbij gaan. Dat gevoel dat je ook krijgt als je op de fiets in extase zit te wezen over het feit dat de zon schijnt, dat kan niet zonder het zo mogelijk nog hevigere gevoel van angst dat het ooit anders zal zijn. Zo is die muziek. Ze staat in schril contrast met Shake it off van Taylor Swift en die doet het toch al een tijdje vrij goed.

Het wonderlijke nu

Hedendaagse popmuziek is toch over het algemeen vrij sentimenteel te noemen. Poppodia worden volgeboekt met jankende mannen met pastelgroene gitaren. Misschien is het de schuld van de vrouw die haar man vastbindt aan het bed in plaats van andersom. De man is geen man meer en kan dus niet vechten. Dat betekent dat hij, wanneer iets tegenzit, in plaats daarvan gaat klagen, en dat hoor je terug.

Natuurlijk ontbreekt euforie niet op het populaire muzikale palet, maar ook daar kunnen we lang wachten op het rouwe randje. Energie, dat is wat er mist. De muzikant weet geen verschil aan te brengen tussen ernst en gezeur; tussen vervoering en een botoxlach.

Onzijdig

Als we een beetje met onze tijd willen meegaan, zullen we een transgender-toongeslacht moeten toelaten naast mineur en majeur. Binnen de klassieke muziek zouden we de atonale muziek kunnen duiden als onzijdig. Dit is natuurlijk vrij ontoegankelijke muziek, zoals ook eenieder die balanceert tussen man en vrouw moeite hebben geaccepteerd te worden door de grote grijze massa. Maar ook in de muziek met een groter maatschappelijk draagvlak, komen we onzijdigheid tegen.

Hard rock heeft vaak een onzijdig karakter door het gebruik van powerchords, waarbij alleen de grondtoon en de kwint worden gespeeld. De terts, het geslachtbeslissende interval, valt weg. Wat te denken van elektronische muziek, waarbij vooral in de technohoek de melodische lijnen er vrijwel niet toe doen? Zonder melodie geen intervallen, zonder intervallen geen muziekgeslacht.

Charleroi is een achenebbisj stadje aan de rand van Brussel. Regisseur Jelle Dijkstra heeft er zelfs een film over gemaakt: Bienvenue à Charleroi. In 2008 werd het stadje door lezers van de Volkskrant uitgeroepen tot lelijkste stad van de wereld en ook de woorden deprimerend, crimineel en uitzichtloos komen hierbij aan de orde. Toch heeft Charleroi mij een ander gezicht laten zien: op het Rockerill Festival kwam ik in een bijna niet te evenaren majeurstemming toen Minimum Syndicat het publiek overdonderde op het onzijdige veld. Minimum Syndicat is een Frans label dat voorziet in al de nodige oldschool techno, acid en rave.

Ophouden!

Met muziek is het dus net als met rassen: Marokkaan of Duitser zegt niets over de kwaliteit van een persoon, en zo zegt mineur, majeur of onzijdig niets over de stemming van een muziekstuk.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.