Treurwilg-tranen-ongekunsteld

Modebomen deel 2: waarom we bomen namen geven

Bomen, struiken en planten hebben de vreemdste namen. Niet zelden wordt in die namen gerefereerd aan een menselijke emotie of karaktertrek. Het is eigenlijk een gek gegeven. Wanneer je je fiets ‘Lieve Fiets’ noemt lacht heel Nederland je uit in Man bijt hond, maar van een treurende wilg kijkt niemand op. Waar komt deze naamgeving vandaan, waar is het goed voor en hoe komt het dat het zo knap geïntegreerd is? Een mogelijkheid onderzocht.

NAMEN EN MYTHEN

Mythen zijn vertellingen waarvan de aanleiding waarschijnlijk vaak een wanhoopskreet was die vroeg om een uitleg. Het zijn verhalen die uitleggen, en door middel van fantasie zoeken naar een waarheid.
Wikipedia vertelt ons dat mythen als doel hebben de wereld te ordenen tot een samenhangend geheel, angst te reduceren en een verklaring te geven voor onverklaarbare zaken.

Welnu, het geven van namen heeft eigenlijk net zo’n doel: het is in ieder geval een middel om te ordenen. En als je het betrekt op bomen is het geven van een menselijke naam aan een boom eigenlijk hetzelfde als het ‘verzinnen’ van een mythe.

De vaak Latijnse namen voor fauna en flora zijn ontstaan zodat (onder andere) wetenschappers wereldwijd een universele naamgeving konden gebruiken. De Latijnse namen worden omgezet in namen voor het volk, en dat resulteert dan weer in namen als de treurwilg (salix babylonica), de venijnboom (taxus baccata), het vlijtig liesje (impatiens walleriana), de valse christusdoorn (gleditsia triacanthos), de schijnbeuk (nothofagus antarctica), ruige rudbeckia (rudbeckia hirta) en zo nog een eindeloze lijst.

”De wereld begrijpen betekent voor een mens haar tot het menselijke terugbrengen, er een menselijk stempel opdrukken”, schrijft Albert Camus in de Mythe van Sisyphus. Een essay waarin hij het idee van ‘het absurde’ onderzoekt. Tegelijkertijd probeert hij door dit soort overpeinzingen te ontrafelen waarom mensen zich op een bepaalde manier verhouden tot de grote onbegrijpelijkheid die de wereld eigenlijk is.


TWIJFELACHTIGE GEVALLEN

Over mythologie en religie valt te twisten, over namen zeker ook.
Degene die valse christusdoorn heeft bedacht geloofde vast niet in Jezus Christus en de Almachtige God. En het blijft mij een raadsel waarom een kleine schattige gele bloem tot ‘ruige rudbeckia’ gedoopt moest worden.
Misschien was de bedenker in een jolige bui. Of misschien is ruige rudbeckia bedacht in de winter, toen de gele blaadjes zich nog verscholen.

Er is ooit een baby geboren die de pech had ouders te hebben die de naam Mystery-of-Love wel wat vonden, en dat kan alsnog een liefdeloze feeks geworden zijn. Ik bedoel: je kunt van te voren ook niet weten of de naam het karakter of uiterlijk zal passen.

Een ‘Saartje’ bijvoorbeeld zal uiteindelijk een vrouw van middelbare leeftijd worden. Dat verkleinwoord is heus niet sterker dan ouderdom. Misschien is de treurwilg wel gewoon een heel gezellige peer.

WHAT’S IN A NAME

Een naam hoeft dus niet altijd overeen te komen met het ‘verschijnsel’ zelf. Het geven van namen is een verrekte handig systeem, maar kan ook beperkingen opleveren en vooroordelen in de hand werken.
Romeo’s achternaam bracht zoveel associaties met zich mee, dat Julia’s familie het hen onmogelijk maakte te trouwen. Zijn persoonlijkheid werd door zijn naam bepaald. Iemand die de naam Mystery-of-Love draagt, zou ik bij voorbaat al niet willen kennen. Maar what’s in a name? Misschien is het een hele leuke meid. In een treurwilg zie ik nu niks anders meer dan een treurend ding. Wanneer hij deze naam niet had gehad, had het alles nog kunnen zijn.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.