natuur-hel-revenant-mara-buur-ongekunsteld

Ik wil Leonardo DiCaprio niet zijn

‘Natuur’ is een woord met een positieve bijklank. Noem het – probeer maar! – en je ziet vlinders, oerwouden en watervallen voor je. Beeldschoon. Maar als ‘The Revenant’ ons één ding leert, is het wel dat ‘de natuur’ toch vooral een gewelddadig, anarchistisch monster is. Het vreet je levend op en kotst je uit alsof je niets bent dan een futiliteit. Vraag het Leonardo DiCaprio maar.

De thermometer geeft -4 graden Celsius aan. Op het moment dat ik op de fiets spring, kom ik er tot mijn ergernis achter dat ik mijn handschoenen boven op m’n kamer heb laten liggen. Tijd om terug te gaan heb ik niet want het is kwart over zeven en ik word geacht om kwart over zeven te beginnen met de arbeid. Met tegenzin begin ik te trappen en ik roep hard een korte benaming van het vrouwelijk geslachtsdeel. Ellendiger kan een dag niet aanvangen.

Dan schieten de beelden van de film van gisteravond door mijn hoofd: DiCaprio als George Glass krioelend in de sneeuw, spartelend in het water of de nacht doorbrengend in een gevild paard (!). Ondanks het feit dat ik door een uitgestorven straat fiets en er in de verste verte niemand te bekennen is, begin ik te blozen. Vergeleken met de strijd die in The Revenant met Moeder Natuur gevoerd wordt, valt mijn ellende alleszins mee.

In een reflex op deze gedachten trek ik de rits van mijn jas naar beneden en fiets met open jas richting werk.

De stationshal van Amsterdam Centraal

De achterzijde van Amsterdam Centraal Station is volledig gerenoveerd. Allerhande nieuwe eettentjes zijn er uit de grond gestampt, zodat iedere passagier onophoudelijk zijn drang tot consumeren kan stillen. Een burgerbar, een koffiezaak, een tabakshandel: aan iedere levensbehoefte is gedacht. Één van de kersverse winkels in deze stationshal viel me in het bijzonder op. Het betreft een plek waar je op dierproefvrije stoelen kunt genieten van biologische salades, duurzaam gevangen vis en ijs op basis van soja met slaafvrije chocoladesaus toe. CO2-neutraler kunnen we het niet maken. Nog nooit kon je ergens zo goed aan je karma werken tijdens het consumeren van vetten en suikers.

Onder het logo prijkt de slogan van deze tent: Nature’s Kitchen. Dat lijkt een passend motto voor een plek waar alle producten je ‘IK BEN BEWUST!’ en ‘GROEN EN DUURZAAM!’ tegemoet schreeuwen. Toch vraag ik me af welke definitie van ‘natuur’ deze horecagelegenheid hanteert. Wanneer DiCaprio als Glass zijn tanden zet in de lever van een zojuist geslachte bizon is dat misschien wel de zuiverste vorm van natuurlijk voedsel. Verstoken van culturele verworvenheden als koelkast, fornuis en oven: etenswaar zo uit het pure buitenleven. De stadsversie van Nature’s Kitchen biedt echter iets anders dan rauw vlees met rivierwater. Verstaan wij in onze beschaving wat anders onder ‘natuur’ dan de man in de natuur zelf?

De man overwint de natuur

Het verhaal van George Glass in een notendop: hij wordt achtergelaten door zijn kameraden en zielsalleen moet hij in de Noord-Amerikaanse sneeuw zien te overleven nadat een beer zijn lichaam flink heeft toegetakeld. Voeg daar een indiaan als reddende engel, een groepje vervelende Fransen en een plot dat draait om wraak aan toe en voilà: dé oscarmix van regisseur Iñárritu. Natuurlijk dienen we de inbreng van een DiCaprio in vorm niet te vergeten. Als hij voor de derde keer bij temperaturen ver onder het vriespunt uit het water kruipt, heeft hij je sympathie onherroepelijk gewonnen.

Vanaf minuut één is het duidelijk hoe DiCaprio’s strijd tegen de elementen zal eindigen. Je kunt het nauwelijks een spoiler noemen als ik verklap dat hij het overleeft. Toch biedt een bioscoopbezoek aan The Revenant een interessant kijkje op de ambigue houding van de mens jegens de natuur. De man overwint elke natuurlijke toestand, zo lijkt de moraal. Het levert DiCaprio – toch niet de man met de minste filmografie – zijn eerste Acadamy Award op. Maar als hij gretig een levende vis of een stukje bot naar binnen werkt, kijkt de hele zaal vol walging weg. Alsof men in de bioscoopzaal – of op Amsterdam Centraal Station in Nature’s Kitchen – blind wenst te blijven voor wat het natuurleven werkelijk inhoudt.

Wij staan mijlenver af van de situaties die The Revenant ons voorschotelt. Dat blijkt wel uit hoe ‘natuurlijkheid’ in onze samenleving is terug te vinden. Alleen in een grote 21e-eeuwse stad, waar de gewelddadigheid van de natuur enkel tot ons komt via schermen, dáár vinden we een restaurant met nature’s kitchen. Alleen daar wordt een woord als ‘natuur’ voor het karretje van de commercie gespannen. Een verheerlijking die onwetendheid verraadt.

Liever de omweg

De volgende dag trek ik weer mijn handschoenen aan en geniet ik van de warmte die ze bieden. Het is ondertussen +3 graden Celcius, ik schat zo’n twintig graden warmer dan de wereld waarin Glass probeert te overleven. Filosoof Coen Simon noemt cultuur ‘natuur met een omweg’. Zonder rood aan te lopen denk ik: ‘Doe mij die omweg maar.’ Dan maar een gecultiveerd zacht ei.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.