Geluk-afdwingen-ongekunsteld

Om geluk af te dwingen heb je geluk nodig

Aan het eind van het jaar neemt Matthijs van Nieuwkerk in  Top 2000 a gogo samen met muziekkenner en popprofessor Leo Blokhuis in vogelvlucht de lijst van 2000 beste popnummers aller tijden door. Een lijst die met name door wat oudere luisteraars van NPO Radio 2 lijkt te worden samengesteld, aangezien op een paar uitzonderingen na vrijwel altijd ‘Bohemian Rhapsody’ van Queen op één staat en vrijwel alle overige nummers uit de top tien ook rond de zeventiger jaren zijn uitgebracht. Zo staat ‘Hotel California’ van The Eagles dit jaar bijvoorbeeld weer op één.

Toeval en geluk

In het programma College Tour gaf Monty Python-acteur John Cleese een levensadvies naar mijn hart: “Ik ben gaan inzien dat we totaal onderschatten hoe groot de rol van geluk in ons leven is. Veel mensen met de reputatie van geniale beleggers hadden gewoon geluk. Nu geef ik kinderen altijd als advies dat doorzettingsvermogen het allerbelangrijkste is, omdat als je maar blijft proberen je vroeg of laat een keer geluk zult hebben.” Ik doe hier graag een schepje bovenop: om geluk af te dwingen heb je geluk nodig.

One Hit Wonders

Als geluk een belangrijke rol in ons leven speelt, geldt dat ook voor de wereld van kunst en cultuur en zeker ook voor de muziekwereld. In de muziek kennen we allemaal de One Hit Wonders, de eendagsvliegen, de muzikanten die bekend zijn geworden om één hit en daar soms de rest van hun leven op lijken te teren.

Naamgenoot Tonko Dop maakte er ooit een serie genaamd Single Luck over. Wie kent niet dat vreselijke nummer ‘Mississippi’ van Pussycat? Of het betere ‘Driver’s Seat’ van Sniff’n the Tears. En wat te denken van zo’n typisch guilty pleasure liedje als ‘Moviestar’ van de Zweedse zanger Harpo. Misschien wordt die onbekende knul die onlangs met de grote Kanye West een song mocht opnemen ook wel zo’n eendagsvlieg. Wat was ook alweer zijn naam? Paul McCartney of zoiets?

Nou zouden al deze artiesten vanuit een ‘halfleeg glas-achtige’ benadering kunnen gaan klagen over de pech die hen is overkomen omdat hun overige nummers maar niet zijn aangeslagen bij het grote publiek, maar de meeste beseffen natuurlijk maar al te goed dat je beter een single luck kunt hebben dan no luck: liever een eendagsvlieg dan geendagsvlieg.

Ook in de Top 2000 a gogo passeren regelmatig eendagsvliegen. Zo konden we een minidocumentaire zien over het nummer ‘The Way It Is’ van Bruce Hornsby & The Range waarover zanger Bruce vertelt dat het hem altijd heeft verbaasd dat een song over racisme met twee pianosolo’s zo’n enorme hit kon worden. Wat ik overigens niet zo verrassend vind, aangezien men bij muziek in het algemeen nu eenmaal meer op de melodie let dan op de tekst. De pianostukken in ‘The Way It Is’ liggen bovendien gewoon lekker in het gehoor.

Tevergeefs het heerlijke gevoel najagen

De vraag waarom je het begrip eendagsvlieg wel regelmatig in de muziek tegenkomt maar bijvoorbeeld niet in de schilderkunst, is wellicht interessant maar ook niet zo moeilijk. Een kunstschilder zal zelden één schilderij maken dat technisch of compositorisch huizenhoog boven zijn andere werken uitsteekt. Als een schilder doorbreekt met welk van zijn schilderijen dan ook, is de kans groot dat dat gewoon komt omdat zijn stijl aanspreekt. Hierdoor zal de angst dat zijn andere, in dezelfde stijl gemaakte schilderijen niet in de smaak zullen vallen, ongegrond zijn.

Voor een muzikant ligt dat echter anders omdat ik me daarbij wél goed kan voorstellen dat deze in staat is om heel toevallig één nummer te maken waarin alles opeens lijkt samen te vallen en een melodie ontstaat die letterlijk en figuurlijk als muziek in de oren klinkt. Met als nadelig risico dat de muzikant de rest van zijn leven tevergeefs het heerlijke gevoel blijft najagen wat hij had op het moment toen die ene hit in zijn hoofd kwam opborrelen.

Dat een nummer goed in elkaar zit en lekker klinkt of dat een schilderij zowel technisch als qua compositie prachtig is, geeft overigens nog geen enkele garantie op succes. Er zullen op deze wereld ongetwijfeld nog ontzettend veel mooie muziekcomposities, schilderijen, boeken, gedichten en andere kunstwerken in stoffige bureaulades, kasten of vuilcontainers liggen. Niet omdat ze kwalitatief minder zijn dan de succesvolle werken, maar simpelweg omdat de betreffende kunstenaar geen dan wel een te beperkt of verkeerd netwerk had. Of omdat hij te weinig doorzettingsvermogen vertoonde. Maar een andere mogelijkheid wordt – zeker door succesvolle artiesten – nog wel eens vergeten: de kunstenaar had wel degelijk genoeg doorzettingsvermogen maar ontbeerde doodgewoon het nodige geluk om die ene doorbraak te realiseren.

Geluk maakt van geendagsvliegen eendagvliegen

In volgorde van belangrijkheid bepalen geluk, doorzettingsvermogen en talent succes in het leven; een zin die mijn kinderen tot vervelens toe als een van mijn levenslessen hebben meegekregen. Cleese en ik zijn het helemaal eens: de factor geluk moet nooit worden onderschat. Geluk maakt van geendagsvliegen eendagsvliegen of meer.

Dat geluk en pech op alle niveaus en in elke richting een rol spelen, spreekt voor zich. Want wat te denken van die muziekmaatschappijen die in de jaren zestig dat sjofele bandje met die langharige hippies uit Liverpool afwezen? Of van die uitgeverijen die mevrouw J.K. Rowling met haar kinderachtige tovenaarsverhaaltjes snel de deur wezen? Luck or no luck; that’s the question.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.