tijd-domino-ongekunsteld

De onstuitbare gang der dingen

Het begrip tijd kent veel definities. Het wordt bijvoorbeeld omschreven als de vierde dimensie, als de opeenvolging van momenten of als een deel van de eeuwigheid.  Het begrip tijd is ook onderwerp van onderzoek voor veel wetenschappers, zoals Einstein’s relativiteitstheorie, maar het is ook bron van inspiratie voor vele filmmakers.

Stel je voor, een zonnige zaterdagmiddag. Je zit op de fiets en bent op weg naar je ouders. Aan het stuur hangt een tas met daarin een vierkant pakje: Je vader is jarig en je hebt voor hem een mooi cadeau gekocht. Je bent benieuwd wie er allemaal al is en fietst de straat in. Een stukje verderop zie je een fietser, die dezelfde vierkante tas als jij draagt. Wanneer hij de oprit van je ouders op fietst begin je het merkwaardig te vinden. Zijn postuur komt je bekend voor en met dat kapsel is ook iets. Je stopt en schrikt pas echt wanneer je vader de deur opendoet en hij de onbekende begroet op de kenmerkende wijze waarop hij jou ook begroet en hij gebruikt daarbij zelfs jouw naam.

Wat zou je doen als dit je overkomt, als je een exacte kopie van jezelf tegenkomt? Zou je wegrennen, gek worden of misschien jezelf aanvallen? Onmogelijk om die vraag te beantwoorden, maar wel een boeiend gegeven. En wat denk je van de vraag of je het verleden zou willen veranderen als je de kans had. Er zijn zoveel momenten in je leven, waarin je zou willen dat je geen keuze hoeft te maken. Kon je maar ervaren hoe het is om beide keuzes te maken en vervolgens te kiezen voor de beste.  Of stel je voor dat je deze dag vanaf nu elke keer opnieuw beleeft. Hoe zou jij dan je leven inrichten?

De complexiteit van tijd en de consequenties van onze keuzes zijn vaak een bron van inspiratie zijn voor filmmakers. In hun films zetten ze het gegeven van tijd op zijn kop en tonen wat de gevolgen zijn. Mijn voorkeur gaat dan niet uit naar de Hollywoodfilms met grootse meeslepende actie, zoals Interstellar van Christopher Nolan of Looper met Bruce Willis en Joseph Gordon-Levitt, maar wel naar de veel intiemere low-budget films. Één van de meeste bekende in die soort is The Butterfly Effect, maar echte aanraders zijn Plus One, Primer en Time Lapse.

Identificatie

Waarom ik graag naar deze films kijk heeft te maken met de setting waarin het verhaal zich afspeelt. In deze films spelen jongeren de hoofdrol. Soms zijn het studenten aan een technische opleiding die het lukken een tijdmachine te bouwen, soms zijn het jongeren die door een externe oorzaak moeten dealen met het op hol slaan van de tijd. Het gaat dus niet om een actieheld of een geheim overheidsproject, maar over een gewone herkenbare vriendengroep die geconfronteerd wordt met de mogelijkheden van tijdreizen. Dat zorgt ervoor dat je je makkelijker kunt identificeren met de personages, waardoor je je logischerwijs net als hen gaat afvragen wat jij zou doen als je de kansen kreeg geboden. Die identificatie met de personages maakt deze films goed.

Ook al is datgene wat in de film gebeurt vaak verre van realistisch. Toch vind ik het mooi om te zien hoe goed de filmmakers hun best doen om hun gecreëerde werkelijkheid met eigen wetten en regels zo goed mogelijk te laten kloppen. Door vanuit logica en causaliteit naar het gegeven van tijdreizen te kijken maakt het het een stuk geloofwaardiger.

Psychologie

Het psychologische element speelt ook een grote rol in deze films. De mogelijkheid om met tijd te kunnen spelen biedt in eerste instantie enorm veel vrijheid en kansen, maar er zitten ook donkere kanten aan. Wat als je vriendin erachter komt dat je jullie eerste date vijf keer opnieuw hebt gedaan om uiteindelijk de perfecte zinnen te kunnen uitspreken? Dat zorgt onherroepelijk voor problemen. Zo’n ongekende macht brengt gegarandeerd ruzies en problemen voort binnen een vriendengroep of maakt je compleet paranoïde.

Ik hoop dat je de tijd vindt om één van de genoemde films te kijken, al dan niet met behulp van een tijdmachine. Heb je niet zo’n behoefte aan zware kost dan is Groundhog Day binnen dit genre een heel goed alternatief.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.