The-antlers-ongekunsteld

Onzegbare kracht van The Antlers

Sommige muziek zegt meer dan dat het feitelijk zegt. The Antlers maken dergelijke muziek. Als frontman Peter Silberman in het nummer ‘Hotel’ zingt “when you pass through, you only keep what you can’t sell” dan heeft hij het niet over voortbewegen en het behouden of verkopen van objecten. Hij probeert met zijn verleden in het reine te komen, existentiële problemen in de ogen te kijken en voert een constante strijd om het goede te doen ondanks de last van het bestaan. Hoe deze strijd er precies uit ziet lijkt onmogelijk uit te leggen. Het is enkel te voelen en te ervaren. Afgelopen week bood Silberman met zijn band anderhalf uur lang die ervaring in Paradiso, Amsterdam.

Vijfmaal zoveel oren voor beklemmende rit

Het was de vierde maal dat The Antlers in Nederland te bewonderen waren: Lowlands twee jaar geleden en drie eigen voorstellingen. Toen de heren, op het moment gesetteld in Brooklyn, New York, in het voorjaar van 2010 voor de eerste maal ons land aandeden, stonden zij in de kleine zaal van het Paradiso. Niet veel meer dan tweehonderd man maakten toen de gang naar de voormalige kerk. Enkele jaren later promoveerden de groep naar de oude zaal van de Melkweg enkele honderden meters verderop. In een zo goed als uitverkochte tent kregen rond de 750 liefhebbers een intense show voorgeschoteld. Ten slotte was er afgelopen week op 3 oktober de terugtocht naar de Paradiso, waarbij ze het aandurfden om het podium van de grote zaal te beklimmen. En hoewel de ruimte slechts voor driekwart gevuld was, trekken The Antlers anno nu toch minimaal vijf maal zoveel paar oren naar het Leidseplein als vier jaar geleden. Mooie stappen voor een lastig te plaatsen en te verteren bombastische indieband.

Met het nieuwste album Familiars dat juni dit jaar verscheen doen voor het eerst prominent de blazers hun intrede in het oeuvre van deze band. Het leverde hun meest zachtaardig en elegant klinkende album tot dusver op. Zonder uitzondering betreffen het nummers zonder refrein die in een troosteloos, wiegend tempo opbouwen naar een vol klinkende climax. Dat laatste resulteert tijdens de show in Paradiso – voor het overgrote gedeelte gevuld met liedjes van hun meest recente plaat – meerdere malen tot een overdonderende wall of sound. Het bijzondere hieraan is dat het subtiele karakter van de melodieën die aan alle songs ten grondslag ligt geen moment verloren gaat. Alle uitbarstingen van The Antlers staan in dienst van de muziek, van de perfectionering van het liedje, van het overbrengen van emotie. Precies daarom is de band live nog overweldigender dan thuis in de huiskamer.

Esoterisch karakter

Bijna halverwege het optreden richt Silberman zijn eerste woorden mompelend tot het publiek. Niemand lijkt hem te begrijpen. Hij steekt zijn duim omhoog, een paar mensen doen hem na en een aan ongemakkelijkheid grenzende stilte volgt op zijn woorden. De beste man zal nooit een showmannetje worden. Maar gelukkig liggen zijn talenten ergens anders en heeft hij dat al ruim een half uur getoond. In poëtische bewoordingen komt de zwarte kant van het menszijn vanuit diverse invalshoeken op de luisteraar af. Het is zoeken naar dat ene lichtpuntje in het leven, maar een avondje The Antlers is bovenal een sferische doch beklemmende rit van gelaagde, zware popliedjes.

Gevolg van het bovenstaande is dat een optreden van The Antlers een nogal esoterisch karakter heeft. Staat de muziek wat verder van je af, dan creëert de live-ervaring wellicht eerder meer afstand dan meer intensiteit. Om dit te verhelderen: twee jaar geleden traden ze eind van de ochtend op in de brandende zon in een veel te grote tent op Lowlands. Een van mijn vrienden, voor wie alle nummers geheel onbekend waren, omschreef het optreden als “gemurmel van een paar gasten die levensmoe over een microfoon en gitaar heen hangen”. Silberman is nu eenmaal geen held in articuleren en bovendien trekt hij zich niets aan van de festivalwetten die zeggen dat de onbekende man ook geëntertaind moet worden. Je komt voor de muziek en stopt er moeite in, anders is daar de deur. Zoiets lijkt hij ons duidelijk te willen maken.

Indrukwekkend geheel van ongrijpbare worstelingen

Het lijkt me echter onterecht om hen ontoegankelijkheid te verwijten. The Antlers proberen nu eenmaal ervaringen op te roepen en aan te roeren die niet aan de oppervlakte liggen en daar hoort een ondoorgrondelijk stijl bij. Ongrijpbaar. “Right when the blizzard ends, they throw a fucking huge parade / A great excuse for celebration of the mess they’ve made”. De openingswoorden van ‘Parade’ die genoeg aan de fantasie overlaten, lijken in ieder geval de keerzijde van optimisme en enthousiaste plannen een fundamentelere rol toe te kennen dan de vrolijke opleving die eraan voorafgaat. Ook het meest catchy nummer van het nieuwste album ‘Surrender’ kent een soortgelijke invalshoek. “We have to make our history less comanding”, mijmert Silberman talloze malen achtereen. Hij wil graag vooruit, verlangt naar een “own quiet field in our own dimension”, maar ervaart tegelijkertijd de last van het bestaan op deze aarde als eerste gegeven. Vanuit de duisternis is het zoeken naar lichtpuntjes.

De wijze waarop The Antlers muziek maken en vooral live muziek maken, doet recht aan de worstelingen van de mens in een aan hem overstijgende wereld. Op Familiars gaat dit gepaard met in sfeervolle composities ingebedde beeldspraak. Op de in 2009 verschenen conceptplaat Hospice schrijft Silberman veel directer als hij – zoals de titel al doet vermoeden – de laatste periode in het leven van een kankerpatiënt beschrijft. Dat deze twee verschillende manieren van het bezingen van menselijk onmacht op geweldige wijze met elkaar vervlochten kunnen worden, bewijst de band met hun meest volwassen en uitgebalanceerde optreden tot dusver in ons land. Dat de oudere, hyperzware liedjes ‘Kettering’ en afsluiter ‘Epilogue’ op de meest aandacht kunnen rekenen van het uiteenlopende publiek, neemt niet weg dat de heren een indrukwekkend coherent geheel weten te smeden. The Antlers rijgen de memorabele momenten aan elkaar zonder een seconde de concentratie te laten verslappen.

Alle lof

Het enige mankement van de set in Paradiso is de omvang van de zaal. Een kleine zolderkamer lijkt uiteindelijk toch passender voor de sfeervolle, beklemmende melodieën van The Antlers dan een zaal geschikt voor bijna 2000 man. Zeker tijdens de voelbaar minder bekende nummers van het nieuwe album, krijgt het geroezemoes onder de aanwezigen de overhand. Desondanks verdienen Silberman en zijn mannen alle lof, want ze gaan onverstoorbaar door met het produceren van muzikale climaxen. Na vier albums blijft de kwaliteit van de liedjes én van de optredens gigantisch hoog. Iedere nieuwe plaat voelt als dezelfde band in een verfrissend nieuw jasje en tezamen vormen de nummers gedurende een optreden één gigantisch muzikaal hoogtepunt. Zulke onbeschrijfbaar mooie klanken wens je natuurlijk zoveel mogelijk oren – vooral een keer live – toe.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.