funny-girl-hoedt-ongekunsteld

De pisgrappen van Nick Hornby

Het boek en de gelijknamige film About a Boy gingen over een jongen die verre van grappig was. Nick Hornby wilde misschien compenseren en schreef het boek Funny Girl. Het is gemakkelijk geschreven, maar toch waren de eerste tweehonderd pagina’s een ware worsteling. Toen wist ik ineens wat de aard van het boek is: het is zo’n boek dat mensen onder het kraantje op de wc tussen de Panorama en de Story hebben liggen, in zo’n smerig rieten mandje. Zo kwam het dat ik de laatste tweehonderd pagina’s las terwijl ik urineerde of erger.

Op de bank

Dit verhaal begint niet op het toilet. Ik sloeg het open in een normale leesomgeving.

We gaan terug in de tijd en komen terecht in de jaren zestig. We zijn getuige van het moment dat Barbara wordt uitgeroepen tot schoonheidskoningin van Blackpool, een kleine stad in de buurt van Liverpool en Manchester. Ze ziet al vrij snel af van deze rol omdat ze erachter komt dat ze gedurende het hele volgende jaar op allerlei plekken moet opdraven om zich te laten fotograferen. Dat is niet wat ze wil: ze wil dat mensen om haar kunnen lachen. Ze vertrekt naar Londen, en in een mum van tijd heet ze Sophie en heeft ze de hoofdrol in de televisiecomedy Barbara (and Jim). De serie wordt een hit.

Als lezer volg je alle discussies tussen de schrijvers, de regisseur en de acteurs. Deze crew is eigenlijk vrij onprofessioneel te noemen: ze nemen het nogal persoonlijk als een schrijver hen neerzet als een mislukkeling of met een karaktertrek die niet sierend is. Hoe anders dan Tom Hanks die zich voor Cast Away vol vrat om een dikkerdje te kunnen spelen, of Heath Ledger die zichzelf, om in de rol van de Joker te komen, een maand opsloot in een hotelkamer, vervolgens niet meer kon slapen en doodging aan een overdosis slaappillen.

Nick Hornby wil de suggestie wekken dat ze hun leven verwarren met het verhaal dat ze in de serie vertellen. Maar hij legt het meisjesachtige idee van ‘de grens tussen fictie en werkelijkheid’ er gênant dik bovenop. De mate waarin de crew van Barbara (and Jim) de rollen op zichzelf betrekken, maakt hen vooral oninteressante personages van het boek.

Het is daarbij een verschrikkelijk kinderachtige manier van schrijven die Hornby erop nahoudt: zoals hoe je vadertje en moedertje speelde. Dat je elkaar de woorden in de mond legt: ‘En dan was ik de moeder, oké?’ ‘Ja, en dan zei ik: Mama, ik ben bang.’ Het lijkt me dat we van een schrijver mogen verwachten dat hij ons meeneemt. Dat we situaties begrijpen en kunnen meevoelen, ook al is het ver van ons bed. Je gaat niet mee in het verhaal, je krijgt slechts het idee van de situatie doorgespeeld.  En omdat alle personages op dezelfde manier vorm krijgen, zijn ze alleen door hun naam uit elkaar te houden. Hun gedrag en manier van spreken voegen daar niets aan toe.

Op de wc

Gelukkig drink ik veel, anders had het weken geduurd voor ik het boek dichtsloeg. Eigenlijk had het niet eens gehoeven, want erg veel ontwikkelingen zijn er niet. We volgen de crew totdat ze oud zijn. Ze blijven hun leven en de televisieserie een beetje door elkaar gooien. Dat was het.

Natuurlijk heeft de omgeving waarin je een boek leest op verschillende manieren invloed op het verhaal.

1 Het verhaal wordt een beetje vies. Je weet niet wie er nog meer met zijn poephanden aan de kaft heeft gezeten. Je weet überhaupt niet wat mensen doen als ze op de wc zitten. Mannen zullen het niet met me eens zijn: op internet zijn zelfs mimes te vinden van elleboogplekken op bovenbenen, omdat zij massaal na de koffie met hun smartphone op de toiletpot blote vrouwen zitten te kijken.

2 Het is een fragmentarisch geheel. Ik mag dan vaak plassen, lang zit ik er niet. Soms waren het maar een paar zinnen die ik kon lezen. Daar leent zo’n nietsig boek als Funny Girl zich gek genoeg helemaal niet voor.

Als je geluk hebt, lees je nog iets als: “Jaren later zou Tony ontdekken dat schrijvers nooit het gevoel hadden dat ze ergens thuishoorden” of “Sophie probeerde zich te herinneren of ze zichzelf ooit geprojecteerd had gezien op een groot scherm, en concludeerde dat het niet zo was”. Maar het boek zit vol dialogen, en de dialoog is niet Hornby’s sterkste punt. De kans is dus groter dat je wordt opgezadeld met: “‘Maar nu dus wel,’ zei George triomfantelijk. ‘Ze heeft geen verkering hoor, Maurice. Ze is zo vrij als een vogeltje.'”

Stel nou dat ik een boek van Anna Enquist op de wc zou lezen. Vrijwel elke zin is poëzie, iets wat je kunt laten rondzingen. Het kan een eigen leven gaan leiden, of een leven met dat van jou. Nee, eigenlijk moet je Funny Girl helemaal niet lezen, zelfs niet op de wc.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.