Selfies-kunst-ongekunsteld

Selfiekunst overschaduwt museumbezoeken

We kennen ze allemaal: toeristen die alle bezienswaardigheden af gaan en overal bij willen zijn, waarbij de selfie het bewijs vormt. Met de opkomst van social media lijkt iedereen met dit soort foto’s indruk te willen maken met wat voor geweldig, overstijgend indrukwekkend en interessant leven hij er op nahoudt.

Trekpleisters

Het artikel Massatoerist wil zelf niets vinden van Tessa de Vet in De Volkskrant bezorgde mij een frustratievolle golf van herkenning. Elk museum dat in het nieuws komt wordt al snel bedolven onder ladingen toeristen. Hun motief: erbij geweest zijn. Niet eens de beleving zelf, laat staan met als doel een veelzeggende beschrijving van de ervaring. Alleen het vlakke feit dat zij erbij waren, waarmee ze indruk kunnen maken op de rest van de wereld.

Pizzadoos

Er is niemand die op social media een foto post van zichzelf in zijn met pizzadozen en vuile vaat bezaaide kamer. Dit zou het imago veel te erg schaden. Social media moet vooral de indruk wekken dat je geweldig bent, een geweldig leven hebt, en welhaast onmisbaar geliefd bent. Een toevoeging aan de samenleving.

Dit zagen we ook terug in de uitzending van Pinkpop, toen Pharrell Williams het in zijn zotte hoofd haalde mensen uit het publiek op het podium te halen. Meteen de smart phones in de aanslag. Filmpjes, selfies en een hoop gejubel zou al snel op hun social media terecht komen, hierover bestaat geen twijfel. Dit alles natuurlijk om eenzelfde mindblowing indruk te kunnen maken.

Status verheffend

Al lang vraag ik me af waar de behoefte bij mensen vandaan komt, om dit soort  onuitwisbare indrukken te maken bij de ander. Geklaag, gekerm en gevloek over je kloteleven horen niet thuis binnen je glanzende imago. Tenzij je het kunt gebruiken voor nog meer aandacht, medeleven en meer van dat soort dingen. Want de wereld zou stoppen met draaien als je niet cool meer zou zijn. Als mensen niet meer tegen je op zouden kijken, vol van jaloezie of aanbidding. Jij en alles om je heen zal cool zijn, zo cool dat dat hele wereld het mag, moet weten. Zo blij ben je met je geweldige leven.

Maar het is allemaal fake. Ik vraag me af waar de werkelijke inhoud van deze mensen zich bevind. En of zij ook het doorzettingsvermogen hebben om met allerhande vormen van tegenslag en verdriet om te kunnen gaan. Want iedereen weet dat het leven niet alleen leuk is, en dat er ook dagen zijn dat zelfs iemand met een waanzinnig cool leven, de dekens over zijn hoofd wil trekken en een staking wil beginnen. Vooralsnog wordt de schijn hooggehouden.

Inhoud

De conclusie van De Vet is dat de toerist geen mening wil vormen over het aanschouwde spektakel. Maar waar komt dan de inhoud van je ervaring naar boven? Mijn opvatting over kunst en cultuur is juist dat je er een mening over gaat vormen: dat je jouw beleving ervan kunt beschrijven.

Wat voor vakantie of stedentrip heb je gehad als het slechts een huls is? Als er niets inzit of achter ligt? Kunst is er juíst om een mening over te vormen, een mening die verder gaat dan het mooi of niet mooi vinden ervan. Op die mening kun je voortborduren door de kunstbeschouwing echt binnen te laten komen, want daarvoor is het denk ik bedoeld.

Kunst als sabbat

In het artikel Kunstbeleving als hedendaagse sabbat wordt een vergelijking gemaakt tussen kunst en een sabbatdag. Voor mij kan kunst ook een vorm van bezinning zijn, dus ik kan me er wel in vinden. Wanneer je op die manier naar kunst kijkt, wordt de kunstbeleving verder uitgediept en beschouwd als pure ervaring.

Het is niet zo zeer de sabbat die ik terug wil brengen, maar wel de gedachten en gevoelens bij kunst, in tegenstelling tot de eerder genoemde selfie-ervaringen. Alleen als je echt na gaat denken wat kunst met je doet, kom je achter de betekenis van kunstbeleving, waar deze je zal verrijken. Want kunstvormen zijn uitingen van gevoel, mening en ervaring, die voorbij gaan aan de selfies en veel meer aandacht zouden moeten krijgen.

Kunstbeleving

In mijn ogen gaat het maken van selfies bij kunstobjecten helemaal niet over je daadwerkelijke kunstbeleving. Het is alleen een bewijsstuk. Het vertelt niks over wat je van het object vond, hoe je het hebt ervaren.

Kunstervaring is iets bijzonders, persoonlijks en tegelijk heel breed. Niet iedereen laat kunst even diep op zich inwerken, maar de aanschouwing kan zo diep gaan dat het je raakt, van ontroering tot opluchting. Het maken van dit soort selfies heeft vooral het doel anderen te impressioneren, maar kunst is niet bedoeld om indruk te maken.

Kunst wil indruk maken met zichzelf en is gericht op elk individu. Het wil je te denken zetten en je een mening laten vormen, juíst zodat je een individu kunt zijn en niet een alleen onderdeel van de massa. Ik zou willen dat er meer bij deze uitwerking van kunst stil werd gestaan, in plaats van het opvijzelen van aandachtsgeile imago’s. Het is triest dat het laatste tegenwoordig zo erg overstemt.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.