broek-panty-bruinessen-ongekunsteld

2015: het jaar van de vrouw

December was de maand van de muzikale rituelen. In Limburg begon Serious Request, in de Top 2000 vonden we de Pokémon Theme Song. Sky Radio draaide onafgebroken 101 kerstliedjes. Rituelen en lijstjes: ze harmoniëren. Maar in de aanloop naar de lijst der lijsten en alle andere lijstjes die daar omheen bungelen werd nog iets anders zichtbaar. Iets wat veeleer met het ritueel breekt. Afgelopen jaar was het jaar van de vrouw. Tijd voor een bijpassend lijstje.

Laat dit geen startschot voor een ‘welles-nietes’ spel zijn. Of eerdere jaren reeds een bovenmatig gehalte oestrogeen hadden doet er niet toe. Dat zal best. December was de maand om het muziekjaar 2015 te inventariseren. En slechts één conclusie lijkt hier gerechtvaardigd: vrouwen zijn aan de macht. De grond voor dit drieste statement valt uiteen in vijf argumenten.

Adele

Om met een open deur te beginnen: Adele. In Amsterdam rijden de trams al weken met haar zwoele blik en de cijfers twee en vijf door de binnenstad. Als je voorin bij de eerste tweezits aan de rechterkant gaat zitten en door het raam tuurt, kijk je door haar neusgat naar buiten. Bij schoonfamilie, in de tandartsstoel, aan de koffiebar, op de hoek: overal vinden albumrecensietjes plaats van 25. Dat ze vooralsnog Spotify boycot, mag de pret niet drukken. Een video waarin ze bij een BBC programma voor Adele imitators undercover gaat, is de kers op de wekenlang uitgesmeerde marketingtaart.

Grimes

Toch is dit niet bedoeld als een lofzang op de massacultuur. Nee nee, de heerschappij der vrouwen was afgelopen jaar zo alomvattend dat dit zowel de menigte als de fijnproever moet zijn opgevallen. Wat te denken van Claire Boucher, de jongedame uit Vancouver die onder de artiestennaam Grimes nogal eens rare fratsen uithaalt. Vorig jaar bijvoorbeeld nog, toen ze het album waar ze destijds aan werkte integraal naar de prullenmand verwees. “Too depressing”, luidde haar verklaring. Ze wilde er niet mee op tour. Eigenwijs/wereldvreemd als ze is (aanvinken wat uw voorkeur verdient), riep ze dat dit niks te maken heeft met de negatieve reacties die ze kreeg op een eerder verschenen single die ze eigenlijk voor Rihanna schreef. Hoe dan ook begon ze van vooraf aan en zette maanden arbeid in de ijskast. Misschien voor later.

Ondanks – of misschien wel dankzij – alle commotie en zelfkritiek heeft ze ons in oktober het popalbum van het jaar geschonken. Art Angels is als een verlaten kermis aan de rand van de stad, of een botanische tuin verlicht met neonlampen. Ze bezingt het door mannen gedomineerde mediacircus in haar woonplaats Los Angeles (‘California’), bekend aarzelend haar liefde, niet aan een man, maar aan haar studentenstad Montréal (titelnummer) en gedraagt ze zich stout met Janelle Monáe (‘Venus Fly’). Tegenover The Guardian vertelde ze dat alles, van het tekstschrijven tot instrumentatie, van zang tot productie, is uitgevoerd door een vrouw. Niet dat dit feministische punt er iets toe doet volgens de Britse krant. “She is one of the most brilliant musicians of her generation regardless.” Ondergetekende onderschrijft deze claim gaarne.

Courtney Barnett

In de categorie onderschat doch monumentaal graag uw aandacht voor Courtney Barnett. De uit Melbourne afkomstige dame van achterin de twintig kwam op commercieel vlak niet verder dan enkele speldenprikjes op 3FM. Haar muziek is de dogma van de popmuziek van 2015: dicht op de huid, onhandig, hard in het oordeel. Gitaren en stuwende drums zijn het kader van verhaaltjes over onzekerheden van een bestaan in een wereld waarin het Goede uit zicht lijkt. Vaak speelt het zich af op microniveau: “Jen insists that we buy organic vegetables and I must admit I was a little sceptical at first, a little pesticide can’t hurt”. Menselijker kunnen we het niet maken, makkelijker evenmin.

Thema’s die het alledaagse overstijgen bezingt ze met humor: “More people die on the roads than they do in the ocean, maybe we should mull over culling cars instead of sharks or just lock them up in parks where we can go and view them”. Naast een berg aan oneliners, subversieve kreten en tegeltjeswijsheden is de muziek van Barnett bovenal de zoektocht van Barnett zelf. Een zoektocht die al blijkt uit de titel van haar recentste album: ‘Sometimes I sit and think, sometimes I just sit’. Het is een eer om deelgenoot te zijn van haar zoektocht. Het is een genoegen om naar haar vertellingen te luisteren.

In ‘Kim’s Caravan’ houdt ze Jezus voor een vrouw (“I can see Jesus and she’s smiling at me”). Wat dat betekent weet ze overigens zelf ook niet. Ze zingt herhaaldelijk “All I wanna say is..”, waarna het nummer in onrust wegebt. Het vrouw zijn en het vrouwelijk worden van de geschiedenis is meer vraag dan antwoord. Net zoals het hele Barnett universum dat is.

Even vele anderen!

Maar er zijn nog veel meer tekenen die blijk geven dat touwtjes hun weg naar de handen van vrouwen hebben gevonden. Enkele maanden geleden vergat je bijna dat CHVRCHES uit meer dan Lauren Mayberry bestaat en kwam Joanna Newsom ein-de-lijk met haar langverwachte Divers. In recordtempo toverde eerder Victoria Legrand & Co, ook wel bekend als Beach House, twee parels van dreampop platen achter elkaar uit de hoge hoed. En Julia Holter moet wel de meest creatieve ziel zijn die poogt om klassieke instrumentatie in de mal van popliedjes te gieten. En dan laten we nog zovelen in de kou staan, bijvoorbeeld Ellie Goulding en Lana del Rey die de radiomuziek van een kwaliteitsinjectie voorzagen en Empress Of dat met ‘How do you do it’ een potentiële 21e eeuwse discoklassieker in handen heeft.

Er lijkt geen ontkomen aan: de voltallige voorhoede bestaat uit vrouwen.

Christine and the Queens: post-gender

En dan is er nog Christine and the Queens, het alias van de in Parijs geboren en getogen Héloïse Letissier. Als de gemiddelde Nederlander zijn kennis der Latijnse talen wat beter op orde had gehad, dan zou haar single ‘Christine’ afgelopen zomer in elke hippe tent het anthem zijn geweest. De excentriekeling, leeftijdsgenoot van Grimes en Barnett, wisselt Franstalig af met Engelstalig werk, accentje verzekerd. Jammer genoeg voor de internationale markt zijn haar beste nummers in haar moedertaal, alhoewel een goede Pitchfork recensie natuurlijk wonderen kan doen voor een carrière overzee.

Letissier zingt op iT “yes i’ve got it, I’m a man now”. Waar die woorden aan de ene kant haar post-gender positie onthullen – ze valt op beide geslachten en volgens haar is in feite de tegenstelling man-vrouw inadequaat – brengt het ook iets anders aan het licht: het is over met de mannelijke dominantie. De vrouw toont haar kracht door de man die ze kán, maar niet hoeft te zijn. Héloïse ontmaskert in die ene zin de gehele masculiene wereld.

Wat komt er voor in de plaats? Vrouwelijke overheersing? Letissier stelt iets anders voor. À la chaleur humaine is waar ze ons op het titelnummer van haar debuut Chaleur Humaine toe uitnodigt: op naar de menselijke warmte. Een prachtige gedachte. Desondanks is de meeste warmte dit jaar door vrouwen afgegeven.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.