Praten-over-kunst-ongekunsteld

We mogen allemaal een beetje koppiger zijn

Ik heb vaak moeite met populaire en  beroemde kunst.  Het werk is dan tot vervelens toe besproken waardoor de spontaniteit van de eerste ontmoeting is afgestompt. De bijbehorende theoretische muurteksten maken het daar niet beter op. Hoe kun je nu nog met een ongerepte blik langs het werk gaan en je eigen verbeelding loslaten?

Een andere bodem

Laatst bezocht ik Bill Viola in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. In de bijzondere Middeleeuwse ruimte was het alsof ik zijn werk voor het eerst zag. In een donker bioscoophoekje kun je de twee video-installaties Fire Woman en Tristan’s Ascension bewonderen. De installaties worden meesterwerken genoemd en de presentatie doet denken aan de manier waarop ze het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck presenteren in de Sint-Baafskathedraal.  Hier wordt een verrassende verbinding gemaakt tussen het hedendaagse werk van Viola en de oude meesters. 

De werken van Viola hebben iets religieus. Je moet in een bepaalde stemming zijn om zijn vertraagde processen met vuur en water af te wachten. Er is een soort discipline voor nodig, veel geduld. De Nieuwe Kerk is een plek waar je op kan gaan in het grotere geheel. Ik voelde mij klein toen ik besefte hoe veel jaren die kerk al leeft. Dat je nog boodschappen moet doen of je fiets naar de fietsenmaker wil brengen wordt opeens onbelangrijk. Het is een omgeving van rust. Tegelijkertijd doet de plek dynamischer aan door de hedendaagse kunst die je er kunt zien.  De kerk is niet alleen in gebruik om te herinneren maar wordt gelinkt met iets actueels. De omgeving van de kerk en het werk van Viola versterken elkaar.  

Erf de ogen van een kind, kijk erdoor        

Een andere stunt waarmee bekende kunstwerken op een speciale manier worden overgebracht is het project No Kiddin’ van het Van Abbemuseum. Kinderen van vijf tot zeventien jaar hebben een audiotour ingesproken. De tour begint op de bovenste verdieping met de meest recente kunstwerken, en neemt de bezoeker mee naar beneden. De collectie wordt zo ondertiteld door het speelse commentaar van de kinderen.  Hele verhalen zijn er bedacht, bijvoorbeeld over die “zielige vrouw” op die ene foto, “misschien ging ze spelen met een vriendinnetje en heeft dat vriendinnetje afgezegd”.

Een nieuwe oogst

Kunst is spannend. Het is onbuigzaam en eigenwijs. Het moet als kunstinstelling lastig zijn om de juiste toon te vinden, een gulden middenweg tussen de kunst en het publiek. Hoe maak je kunst toegankelijk en laagdrempelig en voorkom je tegelijkertijd dat je presentatie niet oppervlakkig of plat wordt en dat je niet alles voorkauwt? Ik denk dat zo’n audiotour een mooie oplossing is. Je moet zelf een beetje koppig zijn om die eigen verbeelding toe te laten. De blik van een kind kan je daarbij helpen. Met de tour laat het museum zien dat de vertelling van de curator en de kunstenaar niet de enige is. De presentatie krijgt meer diepgang. Een onverwachte omgeving kan het werk verfrissen.  Alles is anders waardoor je geprikkeld wordt om meer te zien. Rond het werk verzamelt zich een nieuwe oogst van betekenissen.

Einstein zei: “Wetenschap brengt je van a naar b, de verbeelding brengt je overal”. Ik raad ieder museum (of kunstinstituut) aan om eens buiten de gebruikelijke lijntjes te kleuren en open te staan voor nieuwe vormen en nieuwe verhalen. Kunst is meer dan theorie.

Ontvang onze nieuwsbrief

Ben je het oneens met de schrijver of heb je een interessante toevoeging?

Schrijf je artikel!

Wees niet bang:
Je wordt goed begeleid door de eindredactie. Bovendien krijgt je artikel een visuele prikkel van onze beeldredactie.